Avrupalı devletlerin, Osmanlı Devleti’nin iç işlerine müdahale etmek için kullandığı yollar şunlardır:
-
Kapitülasyonlar, antlaşmalar, baskılar ve içerideki ajanlarının yürüttüğü faaliyetler aracılığıyla Osmanlı’nın iç işlerine müdahale etmişlerdir.
-
Kendilerini Osmanlı toprakları üzerinde yaşayan gayrimüslimlerin hamisi olarak gören Avrupalı devletler, başta Rusya Ortodoks, Fransa ise Katoliklerin koruyuculuğunu üstlenerek gayrimüslim tebaanın hak ve özgürlükleri konusunu Osmanlı Devleti’nin iç işlerine müdahale etmek için koz olarak kullanmışlardır.
-
Tanzimat Fermanı ve Islahat Fermanı gibi belgelerde yer alan bazı maddeleri kullanarak Osmanlı Devleti’nin iç işlerine müdahale etmişlerdir.
