Mürur Tezkeresi, Osmanlı Devleti’nde ülke içinde seyahat etmek ve İstanbul’a gitmek için alınan izin ve geçiş belgesidir. Bir nevi iç pasaport olarak da nitelendirilebilir. Bu uygulama, gelişigüzel yerleşimleri, vergi ihlalini, kaçak işçi ve işsiz akınını önlemeye yöneliktir. Ayrıca devletin güvenliğini sağlamak ve seyahat edenleri korumak için de gereklidir.
Mürur Tezkeresi, bir yıl için geçerli olan matbu bir kâğıttır. Kâğıdın üzerinde seyahat edecek kişinin kimlik bilgileri, nereden nereye gideceği, seyahat amacı, eşkâli ve silâhlı olup olmadığı gibi hususlar yer alır. Ayrıca seyahatine engel olunmaması ve yardımda bulunulması gibi tembihat da vardır. Tezkire sahibi geçtikleri yerlerde bu tezkireyi ibraz eder ve çıkış yaptıklarına dair şerh konur.
Mürur Tezkeresi almak için mahalle imamından veya müderristen bir pusula almak, kadıya gidip haracını ödemek ve Defter Nezareti’nden izin almak gerekirdi. 1841 yılında Men‘-i Mürûr Nizamnâmesi çıkarılarak bu işlem bir nizam altına alınmıştır. 1908 yılında II. Meşrutiyet’in ilanı ile birlikte kişisel özgürlüğe aykırı olduğu gerekçesiyle kaldırılmıştır.
