Osmanlı Devleti tarafından çıkarılan emirlerde, genellikle devletin ve toplumun düzenini sağlamak, adaleti tesis etmek, vergileri belirlemek, hukuku uygulamak, savaş ve barış durumlarını ilan etmek gibi konular istenmektedir. Osmanlı Devleti’nin emirleri farklı şekillerde duyurulmuştur. Bunlardan bazıları şunlardır:
-
Ferman: Padişahın en yüksek irade beyanıdır. Padişahın tuğrasını taşır ve padişah adına sadrazam tarafından imzalanır. Fermanlar, devletin en üst düzey yöneticilerine veya yabancı devletlere gönderilirdi. Fermanlarda, devletin genel politikaları, atama ve aziller, vergi ve harçlar, savaş ve barış ilanları, hukuki kararlar gibi konular yer alırdı.
-
Berat: Padişahın verdiği bir ayrıcalık veya yetki belgesidir. Padişahın tuğrasını taşır ve padişah adına sadrazam tarafından imzalanır. Beratlar, devlet görevlilerine veya özel kişi ve kurumlara verilirdi. Beratlarla, kadılık, vezirlik, paşalık gibi makamlara atama yapılır veya vakıf kurma, ticaret yapma gibi izinler verilirdi.
-
Hatt-ı hümayun: Padişahın kendi el yazısıyla yazdığı veya imzaladığı belgedir. Padişahın tuğrasını taşır ve padişah adına sadrazam tarafından imzalanır. Hatt-ı hümayunlar, devletin önemli işlerine ilişkin kararları içerirdi. Hatt-ı hümayunlarla, kanunname çıkarma, yasama faaliyetleri yürütme, meclis toplantıları düzenleme gibi konular yer alırdı.
-
Kanunname: Osmanlı Devleti’nin çeşitli alanlarda çıkardığı kanunların bir araya getirildiği belgedir. Kanunnâmelerde, idari, mali, cezai hukuk alanlarında devletin ve toplumun düzenini belirleyen kurallar yer alırdı. Kanunnâmelerde ayrıca vergilerin miktarı ve ödeme şekli, askerlik hizmeti ve yükümlülükleri, suç ve cezalar gibi konular da düzenlenirdi.
