Zorunlu askerlik uygulaması, bazı ülkelerde belli bir yaşa gelen erkek (ve bazen kadınların) yükümlü oldukları, süresi kanunlarla belirlenen devlet hizmetidir. Zorunlu askerlik uygulamasının ortaya çıkmasına etki eden unsurlar şunlardır:
-
Fransız Devrimi: Fransız Devrimi, 1789-1799 yılları arasında Fransa’da yaşanan siyasal ve toplumsal bir devrimdir. Fransız Devrimi, monarşiye ve aristokrasiye karşı halkın ayaklanmasıyla başlamış, cumhuriyetin ilan edilmesi, insan hakları bildirgesinin yayınlanması, kilisenin gücünün kırılması gibi önemli olaylara sahne olmuştur. Fransız Devrimi, zorunlu askerlik sisteminin başlangıcı olarak kabul edilir. Fransız Devrimi sırasında Avrupa devletlerinin saldırılarına karşı koymak için 1793 yılında “ulusal savunma” adı altında her erkeğin askere alınması kararı alınmıştır. Böylece “ulusal ordu” kavramı ortaya çıkmış ve vatandaşlık ile askerlik arasında bir bağ kurulmuştur.
-
Ulus devlet modeli: Ulus devlet modeli, 19. yüzyılda Avrupa’da ortaya çıkan siyasal bir yapılanmadır. Ulus devlet modeli, aynı ulusa mensup insanların tek bir egemen devlet çatısı altında birleşmesini amaçlar. Ulus devlet modelinin en temel özelliklerinden biri de zorunlu askerlik sistemidir. Zorunlu askerlik sistemi, ulusal birliği ve dayanışmayı sağlamak, ulusal kimliği ve bilinci pekiştirmek, ulusal savunmayı güçlendirmek için uygulanır. Zorunlu askerlik sistemi, ulus devletlerin modernleşme ve sanayileşme süreçlerinde de önemli bir rol oynamıştır.
-
Savaşlar ve rekabet: Zorunlu askerlik uygulamasının ortaya çıkmasına etki eden unsurlardan biri de savaşlar ve rekabettir. 19. ve 20. yüzyıllarda Avrupa’da yaşanan savaşlar (Napolyon Savaşları, Birinci Dünya Savaşı, İkinci Dünya Savaşı vb.) zorunlu askerlik sisteminin yaygınlaşmasına neden olmuştur. Savaşlar sırasında devletler ordularını genişletmek ve güçlendirmek için zorunlu askerlik sistemine başvurmuşlardır. Ayrıca savaşlar sonrasında da soğuk savaş döneminde iki kutuplu dünyada rekabet halinde olan devletler zorunlu askerlik sistemini sürdürmüştür .
