Amasya Genelgesi, 22 Haziran 1919 tarihinde Mustafa Kemal Paşa ve arkadaşları tarafından yayımlanan bir belgedir. Kurtuluş Savaşı esnasında halkı bilinçlendirmek, işgallere karşı tepkisiz kalınmamasını sağlamak için hazırlanmıştır ve ihtilal niteliği taşıyan bir genelgedir. Amasya Genelgesi, İstanbul Hükümeti’nin bağımsızlığını kaybetme tehlikesini ve etkisizliğini tanımlamış ve milletin kararlılığına ve kararına bağlı olan bağımsızlığa giden yolu belirtmiştir. Amasya Genelgesi, milli irade kavramından ilk kez bahseden ve Türkiye Cumhuriyeti’nin temellerini oluşturan ilk kuruluş belgesi olması nedeniyle Türk tarihinde önemi olan bir metindir.
Amasya Genelgesi’nin maddeleri şunlardır:
-
Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir.
-
İstanbul Hükümeti üzerine düşen sorumluluğu yerine getirememektedir. Bu durum milletimizi yok olmuş gösteriyor.
-
Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.
-
Milletin içinde bulunduğu durum ve şartların gereğini yerine getirmek ve haklarını gür sesle cihana duyurmak için, her türlü baskı ve kontrolden uzak millî bir heyetin varlığı zaruridir.
-
Anadolu’nun her bakımdan en güvenilir yeri olan Sivas’ta hemen millî bir kongre toplanması kararlaştırılmıştır. Bunun için bütün illerin her sancağından milletin güvenini kazanmış üç temsilcinin mümkün olan en kısa zamanda yetişmek üzere yola çıkılması gerekmektedir. Her ihtimale karşı bu mesele millî bir sır olarak tutulmalı ve temsilciler gereğinde yolculuklarını kendilerini tanıtmadan yapmalıdırlar.
-
Doğu illeri adına 10 Temmuz’da Erzurum’da bir kongre toplanacaktır. O tarihe kadar öteki illerin temsilcileri de Sivas’a gelebilirlerse Erzurum Kongresi 'nin üyeleri de Sivas genel kongresine katılmak üzere hareket ederler.
-
Askeri kuruluşlar terk edilmeyecek; silah ve cephaneler teslim edilmeyecektir.
Amasya Genelgesi’nin sonuçları şunlardır:
-
İstanbul Hükümeti ilk defa Milli Mücadele’yi ve bununla birlikte Temsil Kurulunu tanımıştır.
-
Milli Mücadele’ye karşı olan İstanbul Hükümeti’nin olumsuz tutumları bir süre boy.unca engellenmiştir.
-
Meclis-i Mebusanın toplanması kararlaştırılmıştır ve bu karar Misak-ı Milli Meclisi’nin onay sürecinden geçmiştir.
-
Anadolu hareketini, İtilaf devletleri İstanbul vasıtası ile kontrol edemeyeceklerini anlamışlardır
