Mengücekliler Beyliği ya da diğer adıyla Mengücekliler, Malazgirt Savaşı’ndan sonra Anadolu’da Erzincan merkez olmak üzere, Kemah, Divriği, Şebinkarahisar, Tunceli, Elazığ yöresinde kurulmuş bir Türkmen beyliğidir. Beyliğin kurucusu Mengücek Gazi’dir. Beylik, 1080-1228 yılları arasında varlığını sürdürmüştür. Beylik, Malazgirt Savaşı’na Selçuklu Sultanı Alp Arslan’ın komutanı olarak katılmış olan Mengücek Gazi’nin oğulları tarafından iki kol halinde idare edilmiştir. Bu kollar şunlardır:
-
Erzincan-Kemah kolu: Mengücek Gazi’nin oğlu İshak Bey tarafından kurulmuştur. Başkenti Erzincan’dır. 1228 yılında I. Alaaddin Keykubad tarafından yıkılmıştır.
-
Divriği kolu: Mengücek Gazi’nin oğlu Süleyman Bey tarafından kurulmuştur. Başkenti Divriği’dir. 1252 yılında Anadolu Selçuklu Devleti’ne bağlanmıştır.
Mengücekliler Beyliği, ilmi ve kültürel faaliyetler bakımından da önemli bir yer tutmuştur. Mengüceklilerden günümüze kadar gelen tarihi eserler arasında Divriği Ulu Camii ve Darüşşifa en önemlileridir. Divriği Ulu Camii ve Darüşşifa 1228-1243 yılları arasında yapılmıştır. Divriği Ulu Camii ve Darüşşifa UNESCO tarafından hazırlanan dünya mirası eserleri listesine alınmıştır.
