Tam ve yarı gölge, ışığın saydam olmayan bir cisim tarafından engellenmesi sonucu oluşan karanlık alanlardır. Tam gölge, ışık kaynağından gelen ışınların tamamının kesildiği, hiçbir ışığın ulaşmadığı bölgedir. Yarı gölge ise ışık kaynağından gelen ışınların bir kısmının kesildiği, bir kısmının ulaştığı bölgedir.
Tam ve yarı gölge oluşması için ışık kaynağının büyüklüğü ve şekli önemlidir. Eğer ışık kaynağı noktasal (çok küçük) ise, cismin arkasında sadece tam gölge oluşur. Eğer ışık kaynağı geniş ise, cismin arkasında hem tam gölge hem de yarı gölge oluşur.
Aşağıdaki şekillerde bu durumlar görülebilir:
Noktasal ışık kaynağı:
\ / / \
\ / / \
X X X
/ \ / \
/ \ / \
/ \ / \
Tam gölge: XXX
Yarı gölge: Yok
Geniş ışık kaynağı:
\ / / \
\ / / \
X X X
/ \ / \
/ \ / \
/ \ / \
Tam gölge: XX
Yarı gölge: XXXX
Burada X harfleri cismin arkasındaki karanlık alanları temsil eder. Eğik çizgiler ise ışık kaynağından gelen ışınları gösterir.
