Göbeklitepe, Çatalhöyük ve Çayönü merkezleri, Anadolu’da bulunan önemli arkeolojik yerleşim yerleridir. Bu merkezler, insanlığın avcı-toplayıcı yaşamdan üretici ve yerleşik yaşama geçiş sürecini yansıtan ve kültürel mirasımızı oluşturan höyüklerdir.
Göbeklitepe’nin insanlık tarihine etkileri şunlardır:
-
Dünyanın bilinen en eski tapınma alanıdır.
-
İnsanoğlunun, tarım ve yerleşik hayattan sonra tapınaklar yaptığı şeklindeki yaygın görüşü değiştirmiştir.
-
Neolitik devrin yeniden yazılmasına neden olmuştur.
-
İnsanlığın o dönemde sosyal bir yapı oluşturduğunu, estetik anlayışının olduğunu göstermiştir.
Çatalhöyük’ün insanlık tarihine etkileri şunlardır:
-
Dünyanın en eski şehir yerleşimidir.
-
Köy yaşamından kentsel hayata geçişin önemli bir kanıtıdır.
-
Dünyanın en eski haritası (kent planı) Çatalhöyük’te bulunmuştur.
-
Buradaki insanların kendi ekmek ihtiyaçlarını karşıladıklarını, köpek ve sığır gibi hayvanları evcilleştirdiklerini göstermiştir.
Çayönü’nün insanlık tarihine etkileri şunlardır:
-
Yakın Doğu’daki ilk ve en büyük köy yerleşimlerinin örneğidir.
-
Avcı-toplayıcı toplulukların yerleşik hayata geçişini yaşandığı yerdir.
-
Çok sayıda küçük alet ve eser bulunmuştur.
Göbeklitepe, Çatalhöyük ve Çayönü merkezlerinin insanlık tarihine etkileri bu şekilde özetlenebilir.
