Aşağıda metinleri okuyup soruları cevaplandırınız.
TÜRKİYE SELÇUKLU DEVLETİ’NİN KURULUŞU
Türkiye Selçukluları (1077-1308) Büyük Selçuklular gibi Oğuzların Kınık boyu tarafından kuruldu. Hanedandan olan ve Büyük Selçuklu Sultanlığı tahtında hak iddia eden Kutalmışoğlu Süleymanşah taht mücadelesini kaybedince merkezden uzaklaştırılmak amacıyla Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah tarafından Anadolu’nun fethine memur edildi. Sultan Melikşah bu kararıyla aynı zamanda Türkistan’dan gelen konargöçer Türkmenleri Anadolu’ya yönlendirerek yeni yurtlar bulmayı ve Türk-îslam kültürünün burada yayılmasını amaçladı. Anadolu’ya gelen Süleymanşah kısa zamanda İznike kadar Anadolu’nun önemli bir kısmını ele geçirerek Büyük Selçuklu Sultanlığına bağlı Türkiye Selçuklu Devleti’ni kurdu. Birçok Oğuz boyundan oluşan devlet, merkezi bir yapıya sahipti. Süleymanşah bir yandan fetihlerde bulunurken diğer yandan Bizans’ın içinde bulunduğu karışık durumundan faydalanmak için taht kavgalarında taraf oldu. İzlediği siyasetle kısa sürede Anadolu’da sınırlarını genişletti. Süleymanşah’ın bu başarısında izlediği siyaset kadar doğudan gelen savaşçı özelliklere sahip konargöçer Türkmenlerin yeni devlete sağladığı nüfus desteği de önemli bir etken oldu.
KUTSAL ROMA- GERMEN İMPARATORLUĞU
Kutsal Roma- Germen İmparatorluğu (962-1806) Batı ve Orta Avrupa’da hüküm sürmüş monar- şik bir krallıktır. Ülke federal bir yapıda olup birçok prenslikten oluşuyordu. Topraklar Habsburg, Hohenzollern, Wettin, Wittelsbach Oldenburg gibi birçok hanedan tarafından yönetiliyordu. împaratorluğun idari yapısı böyle olmasına rağmen Kutsal Roma imparatorları sadece Habsburg Hanedanı’ndan seçiliyordu. İmparatorların yetkileri sınırsız olmayıp farklı kurumlar tarafından sınırlandırılmıştı.
Kutsal Roma Germen İmparatorluğunun en ünlü hükümdarı Şarlkendi. Babası Habsburg hanedanından Hollanda lordu, annesi Aragon ve Kastilya prensesi idi. Genç yaşta Burgonya Dükü olarak ilan edilen Şarlken, anne tarafından büyük babasının 1516 yılında ölümüyle Kastilya, Aragon, Napoli ve Sicilya krallıklarının başına geçti. Kutsal Roma İmparatoru olan dedesinin ölümü üzerine 28 Haziran 1519da Alman İmparatoru oldu. 26 Ekim 1520de katedralde resmi bir törenle Kutsal Roma Germen İmparatoru ilan edildi. Şubat 1530da papa tarafından Kutsal Roma- Germen İmparatoru olarak kutsandı. Şarlken’in amacı Avrupa’nın tamamını ele geçirerek büyük bir Katolik imparatorluğu oluşturmaktı.
1.Selçuklu Devleti ile Roma-Germen İmparatorluğundaki tahta geçiş usulü ve idari alandaki farklılıkları yorumlayınız.
-
Cevap: Selçuklu Devleti ile Roma-Germen İmparatorluğu’ndaki tahta geçiş usulü ve idari alandaki farklılıkları şunlardır:
-
Selçuklu Devleti’nde tahta geçişte eski Türk gelenekleri uygulanmıştır. Kut inancının etkisiyle Süleymanşah, Büyük Selçuklu sultanlığında hak iddia etmiştir. Hânedan üyelerinin her biri hayatını ortaya koymak suretiyle böyle bir mücadeleye her an katılabilirdi. Bu durum zaman zaman taht kavgalarına ve devletin zayıflamasına sebep olmuştur.
-
Roma-Germen İmparatorluğu’nda ise tahta geçişte seçimli monarşi sistemi vardı. İmparatorlar, Alman kralları arasından seçilen prenslerden oluşan bir kurul tarafından seçilirdi. Bu sistem, imparatorluk içindeki farklı ulusların ve dillerin temsil edilmesini sağlamıştır. Ancak seçim süreci bazen uzun ve karmaşık olabiliyor ve imparatorlukta siyasi istikrarsızlığa yol açabiliyordu.
-
Selçuklu Devleti’nde idari alanda İslam devletlerine benzer bir örgütlenme biçimi vardı. Büyük Selçuklu Devleti’nin örgütlenme biçimi, kendisinden önceki İslam devletlerine benziyordu. Devlet yönetimi sultanın başkanlığındaki divan teşkilatı tarafından yürütülürdü. Divan teşkilatının en önemli üyeleri vezir, emirü’l-ümera, nizamü’l-mülk ve müstevfî idi. Devlet toprakları vilayetlere ayrılmıştı. Vilayetlerin başında valiler bulunurdu.
-
Roma-Germen İmparatorluğu’nda ise idari alanda feodal bir yapı hakimdi. İmparatorluk toprakları birçok federal hanedanlık tarafından yönetiliyordu. İmparatorun yetkisi sınırlıydı ve yerel yöneticilerin bağımsızlığına saygı duymak zorundaydı. İmparatorluk içindeki farklı bölgeler arasında ekonomik, kültürel ve dini farklılıklar vardı.
