Metne göre soruları cevaplayınız.
CENGİZ YASALARI
Cengiz Han 1206 ela hükümdar olduğunda askerlik, miras ve sosyal yaşam kurallarını düzenleyen yasalar hazırlamıştır. Bu yasalarda Türk töresinden ve askerlik kuramlarından etkilenmeler vardır. Daha sonra bu yasalara Cengiz Han’ın oğulları tarafından ilaveler yapılmıştır.
Cengiz Yasalarındaki bazı maddeler şunlardır:
• Bir kimsenin elinde çalınmış at bulunduğu takdirde, bu kimse atı sahibine iade etmeye ve bundan başka, at sahibine ceza olarak dokuz at vermeye mecburdur. Eğer çalan kişi bu mali cezayı ödeyecek durumda değilse, bunun yerine çocuklarını vermeye mecbur edilir. Çocukları da yoksa kendisi idam cezası ile cezalandırılır.
• Cengiz Han, hiçbirini diğerine tercih etmeksizin, bütün dinlere hürmet edilmesini emretmiştir.
• Cengiz Han, Ali bin Ebu Talip ahfadına herhangi bir şekilde vergi veya vergiler yüklenmesini yasaklamıştır. Keza fukaradan, Kur’an’ı hıfzetmiş olanlardan, fakihlerden, tabiplerden, ulemadan, hayatlarını ibadete adamış zahitlerden, müezzinlerden, ölüleri yıkayanlardan da vergi veya rüsum alınmasını yasaklamıştır.
• Yemek yemekte olan adamların yanından geçen adam derhal attan inmeli, yemek yiyenlerin müsaadesini almaksızın yemeğe oturmalı, yemek yiyenler de buna mâni olmamalıdır.
• Bir askerî kumandanın ikametgâhının eşiğine ayak basan ölüm cezasıyla cezalandırılır.
1. Moğollarda suçun şahsiliği ilkesi (sadece suçu işleyen kişinin cezalandırılması) sizce neden uygulanmamıştır?
2. Moğollar istila ettikleri ülkelerde yaptıkları katliamlar ve yağmalarla bilinirken Cengiz Yasaları’nda bütün dinlere ve inananlarına karşı olumlu yaklaşılmasını nasıl açıklarsınız?
-
Cevap: Cengiz Yasaları’nda bütün dinlere ve inananlarına karşı olumlu yaklaşılmasını şöyle açıklayabiliriz:
-
Cengiz Han, fethettiği topraklarda yerel kültür ve dinlere saygılı davrandı. Bu, onun pragmatik ve hoşgörülü bir lider olduğunu gösterir. Ayrıca, farklı dinlerden insanları bir arada tutmak için dinlere karşı toleranslı olmak zorundaydı.
-
Cengiz Han, kendi dini inancını çok katı bir şekilde uygulamadı. Şamanist bir geçmişe sahip olmasına rağmen, Budizm, İslam, Hristiyanlık ve Taoizm gibi farklı dinlerden etkilendi. Kendi soyundan gelenler de farklı dinleri benimsedi. Örneğin, Kubilay Han Budist oldu, İlhanlılar İslam’ı kabul etti.
-
Cengiz Han, bütün dinlere saygı gösterilmesini tanrıya inanılması için verdiğini söyledi. Bu, onun tanrının herkes için ortak olduğuna ve herkesin tanrıya kendi yollarıyla ulaşabileceğine inandığını gösterir. Ayrıca, tanrının kendisine verdiği gücü ve misyonu yerine getirmek için farklı dinlerle işbirliği yapmaya açık olduğunu gösterir.