Beytü’l-mal, İslam devletlerinde devlet hazinesidir. Bu terim ilk zamanlarda sadece soyut bir kavram iken, Hz. Ömer’in hilafeti zamanında daha belirgin bir duruma kavuşturulmuştur.
Beytü’l-mal’ın en önemli gelir kaynakları şunlardır:
-
Müslümanlardan alınan vergiler (Aşar, Ağnam vb.)
-
Müslüman olmayanlardan (Zimmi) alınan vergiler (Haraç, Cizye vb.)
-
Maden, orman, tuzla kiraları
-
Gümrük (Baç) vergileri
-
Savaş ganimetleri (1/40’ı Sultana, 1/5’i Hazineye)
-
Bağlı devletler ile beyliklerin yıllık vergileri ve gönderilen armağanlar
Beytü’l-mal’ın gelirleri devletin harcamaları için kullanılır. Bu harcamalar arasında şunlar sayılabilir:
-
Askerî maaşlar ve teçhizat
-
Devlet memurlarının maaşları
-
Yol, köprü, cami gibi kamu hizmetleri
-
Fakir, yetim, dul ve öksüzlerin yardımı
-
Öğrenci bursları
-
Afetzedelere destek
