Hz. Ömer (r.a.) İslam Devleti’nin ikinci halifesi olarak 10 yıl boyunca hüküm sürmüştür. Bu dönemde İslam Devleti’nin toprakları genişlemiş ve pek çok fethedilmiş bölge İslamiyet’i kabul etmiştir. Hz. Ömer (r.a.) büyüyen ve gelişen İslam Devleti’ni yönetmek için pek çok teşkilatlanma çalışması yapmıştır. Hz. Ömer Dönemi’nde Yapılan Teşkilatlanma Çalışmaları şunlardır:
-
Valilik ve kadılık sistemi kurulmuştur. Ülke toprakları genişlediği için yönetimi kolaylaştırmak adına günümüzdeki şehirlere benzeyen yönetim birimlerine ayrılmış ve bu birimlere valiler atanmıştır. Valiler, halifenin temsilcisi olarak bölgenin idari, askeri, mali ve dini işlerinden sorumlu olmuşlardır. Kadılar ise bölgede adaleti sağlamak için görevlendirilmişlerdir. Kadılar, halifenin atadığı veya valinin teklif ettiği kişiler arasından seçilmiştir.
-
Düzenli ve daimi ordular kurulmuştur. Hz. Ömer (r.a.) döneminde fetihler devam ettiği ve askeri düzen de daimi ordularla oluştuğu için teşkilatlanma artış göstermiştir. Hz. Ömer (r.a.) İslam Devleti’nde ilk defa düzenli bir ordu oluşturmuş, bu ordular için ordugâh şehirler kurulmuştur. Ordugâh şehirleri, askerlerin barındığı, eğitildiği ve sefere hazırlandığı yerlerdir. Ordugâh şehirleri aynı zamanda fetih edilen bölgelerin kontrol altında tutulmasını sağlamıştır.
-
Posta teşkilatı kurulmuştur. Hz. Ömer (r.a.) döneminde İslam Devleti’nin iletişim ihtiyacını karşılamak için posta teşkilatı kurulmuştur. Posta teşkilatı, halife ile valiler arasında mektuplaşmayı, haberleşmeyi ve emirlerin iletilmesini sağlamıştır. Posta teşkilatı aynı zamanda devletin mali işlerini de yürütmüştür. Posta teşkilatının başında posta nazırı adlı bir görevli bulunmuştur.
-
Vergi sistemi ve teşkilatı kurulmuştur. Hz. Ömer (r.a.) döneminde İslam Devleti’nin mali gelirlerini arttırmak ve adaletli bir şekilde dağıtmak için vergi sistemi ve teşkilatı kurulmuştur. Vergi sistemi, Müslümanlardan zekât ve öşür, gayrimüslimlerden ise cizye ve haraç alınmasını kapsamıştır.
-
Vergi teşkilatı ise vergilerin toplanması, kaydedilmesi ve harcanması işlerini yürüten görevlilerden oluşmuştur. Vergi teşkilatının başında beytülmâl nazırı adlı bir görevli bulunmuştur.
