Tuğrul Bey, Büyük Selçuklu Devleti’nin ilk hükümdarıdır (1040-1063). Türklerin tüm dünyada İslam’ı yayma ve adaleti sağlama idealine cihan hakimiyeti denir. Bu bir işgal politikası değil hakimiyet ideolojisidir. Tuğrul Bey, bu ideolojiyi uygulamak için Bizans, Fatımiler ve Gazneliler ile mücadele etmiştir.
Tuğrul Bey, 1048 yılında Pasinler Ovası’nda Bizans ordusunu mağlup etmiş ve Bizans’ı barış antlaşması istemek zorunda bırakmıştır. Tuğrul Bey anlaşma şartlarında Emeviler Dönemi’nde inşa edilen bir cami ve medresenin tamir edilmesi, hutbesinin Abbasi halifesi ve Büyük Selçuklu sultanı adına okutulmasını, caminin mihrabına ise kendisine ait olan ok ve yay işaretlerinin konulmasını istemiştir. Bizans, bu şartları kabul etse de kendilerinden vergi istendiği için anlaşma olmamıştır.
Tuğrul Bey’in bu maddesini koydurmasının sebepleri şunlar olabilir:
-
Tuğrul Bey, Bizans üzerinde baskı oluşturmak ve kendisinin mutlak galibiyetini ve galibiyete olan inancını Bizans halkı tarafından da görülmesi adına bu hamleyi yapmıştır.
-
Tuğrul Bey, caminin mihrabına ok ve yay işaretini koydurarak Oğuz Türklerinin hükümdarlık alâmetini ve Türk devlet geleneğini sembolize etmiştir. Bu şekilde Türklerin cihan hakimiyeti ideolojisini vurgulamıştır.
-
Tuğrul Bey, caminin mihrabına ok ve yay işaretini koydurarak Abbasi halifesi ile Büyük Selçuklu sultanı arasındaki ittifakı pekiştirmiş ve İslam dünyasının liderliğini üstlenmiştir. Bu şekilde Türklerin İslam’ı yayma ve adaleti sağlama misyonunu ortaya koymuştur.
