Sayfa 75 Cevapları
Hazırlık Çalışması
Ülkemizde nüfus neden her yere eşit dağılmamış olabilir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
Cevap:
Ülkemizde nüfusun her yere eşit dağılmamasının birçok nedeni olabilir. Bunlardan bazıları şunlardır:
-
Doğal faktörler: Ülkemizin coğrafi yapısı, iklimi, toprak verimliliği, su kaynakları gibi doğal faktörler nüfus dağılımını etkiler. Örneğin, dağlık ve engebeli alanlar, kurak ve soğuk bölgeler, tarıma elverişli olmayan topraklar nüfusun az olduğu yerlerdir. Buna karşılık, denize kıyısı olan, ılıman iklimli, verimli topraklara sahip, su kaynakları zengin olan bölgeler nüfusun yoğun olduğu yerlerdir.
-
Beşeri faktörler: Ülkemizin tarihi, kültürel, sosyal, ekonomik ve siyasi gelişimi de nüfus dağılımını etkiler. Örneğin, tarihte kurulan medeniyetlerin merkezleri, kültürel mirasın yoğun olduğu yerler, sanayileşmenin geliştiği bölgeler, ticaret ve ulaşım ağlarının bulunduğu yerler, eğitim ve sağlık hizmetlerinin yaygın olduğu yerler nüfusun çekildiği yerlerdir. Buna karşılık, savaş ve göç gibi olayların yaşandığı bölgeler, yoksulluk ve işsizliğin yüksek olduğu yerler, altyapı ve hizmetlerin yetersiz olduğu yerler nüfusun kaçtığı yerlerdir.
-
Nüfus politikaları: Ülke yönetiminin nüfusun niteliği ve niceliği ile ilgili aldığı kararlar da nüfus dağılımını etkiler. Örneğin, doğum kontrolünün teşvik edilmesi veya engellenmesi, göçmenlere vatandaşlık verilmesi veya verilmemesi, kırsal kalkınma projelerinin desteklenmesi veya ihmal edilmesi gibi politikalar nüfusun artmasını veya azalmasını sağlayabilir.
Bu nedenlerden dolayı ülkemizde nüfus dağılımı dengesizdir. Nüfusun büyük bir kısmı Marmara, Ege ve Akdeniz bölgelerinde yaşarken, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaşayanların oranı düşüktür. Ayrıca nüfusun %93’ü il ve ilçe merkezlerinde yaşarken, %7’si belde ve köylerde yaşamaktadır.
Düşünelim Tartışalım
Aşağıdaki soruları haritaya göre cevaplayınız. Cevaplarınızı arkadaşlarınızla paylaşınız.
Nüfusu fazla olan iller hangileridir? Sizce bu durumun sebebi nelerdir?
Cevap:
Türkiye’de nüfusu fazla olan iller, genellikle ekonomik, sosyal, kültürel ve coğrafi açıdan gelişmiş veya avantajlı olan illerdir. Bu iller, iş imkanları, eğitim olanakları, ulaşım kolaylığı, turizm potansiyeli, sanayi sektörü, ticaret hacmi gibi faktörlerle insanları kendilerine çeker. Bu da bu illerde nüfus yoğunluğunu artırır.
Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) 2021 yılı sonu verilerine göre, Türkiye’de nüfusu en fazla olan ilk 10 il şunlardır:
-
İstanbul: 15.840.900 kişi
-
Ankara: 5.747.325 kişi
-
İzmir: 4.425.789 kişi
-
Bursa: 3.147.818 kişi
-
Antalya: 2.619.832 kişi
-
Konya: 2.296.347 kişi
-
Adana: 2.263.373 kişi
-
Şanlıurfa: 2.170.110 kişi
-
Gaziantep: 2.130.432 kişi
-
Kocaeli: 2.079.072 kişi
Bu illerin nüfuslarının fazla olmasının sebepleri arasında şunlar sayılabilir:
-
İstanbul: Türkiye’nin en büyük ve en gelişmiş şehri olan İstanbul, tarihi, kültürel ve doğal güzellikleriyle hem yerli hem yabancı turistlerin ilgisini çekmektedir. Ayrıca İstanbul, sanayi, ticaret, finans, eğitim ve sağlık gibi alanlarda ülkenin merkezi konumundadır. Bu da İstanbul’a iş ve eğitim için göç eden insanların sayısını artırmaktadır.
-
Ankara: Türkiye’nin başkenti ve ikinci büyük şehri olan Ankara, siyasi, idari ve askeri açıdan ülkenin kalbidir. Ankara’da çok sayıda devlet kurumu, üniversite, hastane, müze ve anıt bulunmaktadır. Bu da Ankara’ya iş ve eğitim için göç eden insanların sayısını artırmaktadır.
-
İzmir: Türkiye’nin üçüncü büyük şehri olan İzmir, Ege Bölgesi’nin en gelişmiş ve en modern şehridir. İzmir, deniz turizmi, fuar organizasyonları, sanayi ve ticaret faaliyetleriyle hem yerli hem yabancı ziyaretçilerin ilgisini çekmektedir. Ayrıca İzmir’de çok sayıda üniversite, hastane, müze ve tarihi yer bulunmaktadır. Bu da İzmir’e iş ve eğitim için göç eden insanların sayısını artırmaktadır.
-
Bursa: Türkiye’nin dördüncü büyük şehri olan Bursa, Marmara Bölgesi’nin en önemli sanayi ve ticaret merkezidir. Bursa’da otomotiv, tekstil, makine, gıda gibi birçok sektörde faaliyet gösteren fabrika ve işletme bulunmaktadır. Ayrıca Bursa, tarihi ve doğal güzellikleriyle de turizm potansiyeline sahiptir. Uludağ Kayak Merkezi, Cumalıkızık Köyü, Ulu Cami gibi yerler hem yerli hem yabancı turistlerin ilgisini çekmektedir. Bu da Bursa’ya iş ve turizm için göç eden insanların sayısını artırmaktadır.
-
Antalya: Türkiye’nin beşinci büyük şehri olan Antalya, Akdeniz Bölgesi’nin en gelişmiş ve en popüler turizm şehridir. Antalya, deniz, kum ve güneşin yanı sıra tarihi ve kültürel zenginlikleriyle de milyonlarca turisti ağırlamaktadır. Alanya, Kemer, Kaş, Belek, Side gibi ilçeleriyle Antalya, Türkiye’nin turizm gelirinin büyük bir kısmını sağlamaktadır. Bu da Antalya’ya turizm için göç eden insanların sayısını artırmaktadır.
Nüfusu az olan iller hangileridir? Sizce bu durumun sebebi nelerdir?
Cevap:
Nüfusu az olan iller, Türkiye’nin nüfus haritasına göre Bayburt, Tunceli, Ardahan, Kilis ve Gümüşhane’dir Bu illerin nüfusunun az olmasının sebebi, hem doğal hem de beşeri faktörlerdir. Örneğin:
-
Doğal faktörler: Bu iller, coğrafi olarak dağlık, engebeli ve ulaşımı zor olan yerlerdir. İklimleri de sert ve kuraktır. Toprakları tarıma elverişli değildir. Su kaynakları yetersizdir. Bu nedenlerle bu illerde yaşamak zor ve cazip değildir.
-
Beşeri faktörler: Bu iller, tarihi, kültürel ve ekonomik açıdan gelişmemiş bölgelerdir. Sanayi, ticaret, eğitim ve sağlık hizmetleri yetersizdir. İstihdam olanakları kısıtlıdır. Bu nedenlerle bu illerde yaşayanlar daha gelişmiş ve yaşanabilir yerlere göç etmektedir.
Bu faktörlerin bir sonucu olarak, bu illerin nüfusu azalmakta veya artmamaktadır. Bu durumun değiştirilmesi için bu illere daha fazla yatırım yapılması, altyapı ve hizmetlerin iyileştirilmesi, kalkınma projelerinin desteklenmesi gerekmektedir.
Sayfa 79 Cevapları
Araştıralım Paylaşalım
Kitabınızdaki fiziki haritadan ve nüfus miktarı haritasından yararlanarak doğal ve beşerî özelliklerin yaşadığınız çevrenin nüfusu üzerindeki etkilerini araştırınız. Edindiğiniz bilgileri sınıf arkadaşlarınızla paylaşınız.
Cevap:
-
Öncelikle, yaşadığınız ilin hangi bölgede ve hangi iklim tipinde olduğunu belirleyiniz. Bu bilgiyi fiziki haritadan bakarak bulabilirsiniz. Örneğin, İstanbul ili Marmara Bölgesi’nde ve ılıman iklim tipindedir.
-
Sonra, yaşadığınız ilin nüfus miktarını ve nüfus yoğunluğunu öğreniniz. Bu bilgiyi nüfus miktarı haritasından bakarak bulabilirsiniz. Örneğin, İstanbul ili Türkiye’nin en kalabalık ili olup, nüfusu 16 milyon civarındadır. Nüfus yoğunluğu ise 2.900 kişi/km²’dir.
-
Daha sonra, yaşadığınız ilin doğal ve beşeri özelliklerini sıralayınız. Bu özellikleri hem fiziki hem de nüfus miktarı haritasından yararlanarak belirleyebilirsiniz. Örneğin, İstanbul ili doğal olarak Boğaziçi, Marmara Denizi, Karadeniz, ormanlar, tepeler gibi özelliklere sahiptir. Beşeri olarak ise tarihi, kültürel, ekonomik, sosyal, siyasi bir merkez olup, sanayi, ticaret, ulaşım, eğitim, sağlık gibi hizmetler gelişmiştir.
-
Son olarak, yaşadığınız ilin nüfusunun doğal ve beşeri özelliklerle nasıl ilişkili olduğunu açıklayınız. Bu açıklamayı hem fiziki hem de nüfus miktarı haritasından çıkardığınız verilerle destekleyiniz. Örneğin, İstanbul ili nüfusunun doğal ve beşeri özelliklerle şu şekilde ilişkili olduğunu söyleyebilirsiniz:
İstanbul ili nüfusunun doğal özelliklerle ilişkisi şöyledir: İstanbul ili denize kıyısı olan bir ildir. Deniz iklimi ılımanlaştırır ve tarım ürünleri çeşitlendirir. Ayrıca deniz turizm, balıkçılık ve deniz ulaşımı gibi faaliyetlere olanak sağlar. Bu nedenle denize kıyısı olan iller nüfusun yoğun olduğu yerlerdir. İstanbul ili Boğaziçi’ne sahiptir. Boğaziçi iki kıtayı birbirine bağlar ve stratejik bir öneme sahiptir. Ayrıca Boğaziçi güzel manzaralar sunar ve turistik bir cazibe merkezi olur. Bu nedenle Boğaziçi’ne sahip olan il nüfusun çekildiği bir yerdir. İstanbul ili ormanlara sahiptir. Ormanlar oksijen kaynağıdır ve hava kalitesini arttırır. Ayrıca ormanlar rekreasyon, spor ve piknik gibi faaliyetlere imkan verir. Bu nedenle ormanlara sahip olan il nüfusun tercih ettiği bir yerdir.
İstanbul ili nüfusunun beşeri özelliklerle ilişkisi şöyledir: İstanbul ili tarihi bir ildir. Tarihte pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır ve kültürel miras zengindir. Ayrıca tarihi eserler, müzeler, camiler, saraylar gibi yerler turistleri çeker ve gelir sağlar. Bu nedenle tarihi bir il nüfusun yoğun olduğu bir yerdir. İstanbul ili ekonomik bir ildir. Sanayi, ticaret, finans, hizmet gibi sektörler gelişmiştir ve istihdam olanakları sunar. Ayrıca İstanbul ili Türkiye’nin en büyük ihracat ve ithalat kapısıdır ve uluslararası ilişkilerde önemli bir rol oynar. Bu nedenle ekonomik bir il nüfusun çekildiği bir yerdir. İstanbul ili sosyal bir ildir. Eğitim, sağlık, ulaşım, iletişim, spor, kültür, sanat gibi hizmetler gelişmiştir ve yaşam kalitesini yükseltir. Ayrıca İstanbul ili farklı etnik, dini ve kültürel grupların bir arada yaşadığı bir mozaik oluşturur ve sosyal çeşitlilik sağlar. Bu nedenle sosyal bir il nüfusun tercih ettiği bir yerdir.
Bu araştırma sonucunda, yaşadığınız ilin nüfusunun doğal ve beşeri özelliklerden etkilendiğini ve bu özelliklerin nüfusun artmasına veya azalmasına neden olduğunu görebilirsiniz.
Sayfa 80 Cevapları
Sıra Sizde
Aşağıdaki tabloya doğal ve beşerî özelliklerin nüfus ve yerleşme üzerindeki etkilerine örnek yazınız.
Cevap:
