İslamiyetle beraber Türklerin sosyal ve kültürel alanda yaşadıkları değişimler şunlardır:
-
Ticari hükümler değişti. Faiz haram oldu, zekat ve sadaka vermek farz oldu.
-
Kadına değer verildi, çocukların eğitimi önemsendi.
-
Askeri düzen içinde savaş hukuku oluştu. Türkler İslam’ın ve halifenin koruyucusu oldular.
-
Göçebe yaşam tarzından yerleşik hayata geçildi. Şehirler kuruldu, tarım ve ticaretle uğraşıldı.
-
Türk İslam kültürü oluştu. Türklerin sosyal ve kültürel hayatları üzerinde İslami ögeler belirgin hale geldi.
-
Mimari olarak İslami eserler ortaya çıktı. Cami, medrese, türbe, külliye gibi yapılar inşa edildi.
-
Dil ve edebiyat alanında Arapça ve Farsça etkisi görüldü. Türkçe yazılmış İslami eserler arttı.
-
Sanat ve müzik alanında tasavvuf etkisi görüldü. Ney, tanbur, ud gibi çalgılar kullanıldı.
Bu değişimler Türklerin İslamiyet’i kabul etmesi ile birlikte uzun bir süreç içinde gerçekleşmiştir. Türklerin İslamiyet’i kabul etmesinde ise çeşitli faktörler etkili olmuştur. Bunlar arasında Türklerin yaşadıkları coğrafyanın stratejik önemi, ilişki içerisinde oldukları toplumların etkisi, farklı medeniyetler ile bağ kurma, İslam dininin Türklerin inanç sistemine uygunluğu, İslam devletlerinin siyasi ve askeri gücü, İslam alimlerinin ve misyonerlerinin çalışmaları sayılabilir.
