Buzulların oluşturduğu yer şekilleri, buzulların hareketi sırasında kayaçları aşındırması ve taşıması sonucunda ortaya çıkan yeryüzü şekilleridir. Buzulların oluşturduğu yer şekillerine genellikle kutup bölgelerinde ve yüksek dağların zirvelerinde rastlanır. Bu bölgelerde iklim koşulları nedeniyle buzullar bütün yıl erimez ve kalıcı olarak kalır.
Buzulların oluşturduğu yer şekillerine rastlanan bazı örnekler şunlardır:
-
Sirk (buz yalağı): Buzulların doğuş yerlerinde oluşan aşınma çukurlarıdır. Bu çukurlarda eriyen kar ve buzul suları birikerek sirk göllerini oluşturur.
-
Buzul vadileri: Enine profilleri U şeklindedir. Bunlara tekne vadi de denir. İnişli çıkışlı vadilerdir.
-
Hörgüç kayalar: Buzulların hareketi sırasında rendelenme, torpillenmeyle kubbemsi şekil almış kayalardır.
-
Asılı vadi: Ana buzul vadisine göre daha yukarda kalan, küçük buzulların oluşturduğu vadilerdir.
-
Moren (buzultaş): Buzulların aşındırdıkları maddeleri, hareketlerine bağlı olarak sürükleyerek taşıdıkları ve biriktirdikleri yığınlar veya setlerdir.
Türkiye’de buzullaşmaya uğramış yerler Batı Anadolu’da 2200 - 2400 m. yüksekliğe kadar olan yerlerde, Karadeniz’de denize dönük yamaçlarda 2500 m’ye, İç ve Doğu Anadolu’da ise karasallığa bağlı olarak 3000 - 3200 m ye kadar olan yükseltideki yerlerdir.
Buzul şekillerinin görüldüğü dağlarımız şunlardır:
-
Toroslarda ==> Bey Dağları, Bolkar, Aladağ ve Sultan Dağları
-
Doğu Karadeniz’de ==> Kaçkar, Giresun, Kop, Mescit ve Yalnızçam Dağları
-
İç Anadolu’da ==> Erciyes
-
Batı Anadolu’da ==> Uludağ
Günümüzde üzerinde buzul olan dağlarımız ise Kaçkar, Ağrı, Buzul (Cilo), Erciyes ve Bolkar dağlarıdır.
