Basmacı Hareketi, Özbeklerin Sovyet yönetimine karşı Orta Asya’da 1917’de başlattığı ve aralıklı olarak 1934’e değin sürdürdükleri ayaklanma hareketidir. Ruslar Basmak ve Baskın kelimesinden yola çıkarak ayaklanmaları Basmacı Ayaklanması olarak nitelendirmişlerdir. Ancak bu harekete katılanlar kendileri için Korbaşı ifadesini kullanmış ve bu hareket Türkistan’ın genelinde Korbaşılar Hareketi ismi altında millî bir direniş hareketi olarak kabul edilmiştir.
Basmacı Hareketi’nin temel amacı, “Türkistan Türkistanlılarındır” sloganında ifadesini bulan, Türkistan’ı Ruslardan kurtararak istiklâline kavuşturmaktır. Hareket, Hokand Millî Hükümeti’ne son verilmesinin ardından Fergana Vadisi’nde Ergaş Bey öncülüğünde başlamış ve kısa sürede tüm Türkistan’a yayılmıştır. Basmacılar, Buhara Emirliği, Hive Hanlığı ve Afganistan Emirliği ile de ilişki kurmuş ve Sovyetler’e karşı savaşmışlardır.
Basmacı Hareketi’nin öncüleri arasında Ergaş Bey, Şir Muhammed Bey, İbrahim Bey, Medamin Bey, İrgaş Bey, Enver Paşa, Hacı Sami ve Habibullah Kalakani gibi isimler sayılabilir. Bu liderlerin bir kısmı Sovyetler’e teslim olmuş, bir kısmı öldürülmüş veya Afganistan’a kaçmak zorunda kalmıştır. Basmacı Hareketi, Sovyetler’in askerî ve siyasi baskısı altında 1934 yılında sona ermiştir.
