Gündönümü, yılın en kısa veya en uzun günü olarak tanımlanabilir. Gündönümü, Dünya’nın ekseninin eğik olması nedeniyle meydana gelir. Dünya, güneş etrafında dönerken, ekseninin eğikliği nedeniyle yıl boyunca güneş ışınlarının yeryüzüne düştüğü açı değişir. Bu da kuzey ve güney yarım kürelerde farklı mevsimlerin yaşanmasına neden olur.
Gündönümü, yılda iki kez tekrarlanır. Kış gündönümünde (yaklaşık 21 Aralık), güneş ışınları Oğlak Dönencesi’ne dik gelir. Kuzey Yarımküre’de gündüzler uzamaya, Güney Yarımkürede ise kısalmaya başlar. Bu tarih kuzey yarımkürede kışın, güney yarımkürede yazın başlangıcı sayılır. Güney yarımkürede en uzun gün, kuzey yarımkürede en uzun gece yaşanır. Yaz gündönümünde (yaklaşık 21 Haziran), güneş ışınları Yengeç Dönencesi’ne dik gelir. Kuzey Yarımkürede gündüzler kısalmaya, Güney Yarımkürede ise uzamaya başlar. Bu tarih, kuzey yarımkürede yazın, güney yarımkürede kışın başlangıcı sayılır. Güney yarımkürede en kısa gün, kuzey yarımkürede en kısa gece yaşanır.
Gündönümünün tarihi ve kültürel önemi de vardır. Birçok eski uygarlık, gündönümünü gözlemleyerek takvimlerini ve ritüellerini belirlemiştir. Örneğin, Mısır’da kış gündönümü Nil Nehri’nin taşmasını ve bereketi simgelerken, Roma’da kış gündönümü Saturnalia adı verilen bir festivalle kutlanmıştır.
