Deizm nedir?

Question

<span itemprop="name">Deizm nedir?</span>

Answer 1

Deizm, bireyin gözlem ve sezgi gibi yollarla Tanrı’nın varlığına inanmasına dayalı bir felsefedir. Deizm, dinsel bilgiye dolaysız biçimde, sadece akıl yoluyla ulaşılabileceği ilkesini esas alır ve bu sebeple vahiy ve dayalı tüm dinleri reddeder. İlk deist düşünürlerin çoğu Tanrı’nın evrenin işleyişine doğrudan müdahale etmediği görüşündedir. Deist felsefeye göre Tanrı vardır ve nihai olarak evrenin yaratılmasından sorumludur.

Deizm, Tanrı’nın varoluşunu her şeyin sebebi olarak ortaya koyan ve onun kusursuzluğunu kabul eden, ancak Tanrı’nın evrende mucizeler aracılığıyla ilahi vahyini veya doğrudan müdahalesini reddeden bir görüş olarak da tanımlanabilir. Deizm kavramı ilk olarak 17. yüzyılda özellikle İngiltere’de kullanılmaya başlanmıştır.

Deizm, evreni yaratan, işleyişi için doğa kanunlarını koyan, ayrıca insanlığa ve evrene müdahalede bulunmayan; doğruları keşfetmeleri için insanlara akıl veren bir tanrıya duyulan inançla ifade edilir. Deistler genellikle evreni Tanrı tarafından tasarlanan, hareketi başlatılan; dışarıdan müdahale olmadan doğa kanunlarına uygun şekilde işleyen bir bütünlük olarak görme eğilimindedir. Kehanetlerin, mucizelerin, dinsel dogmaların, demagojilerin ve kaynağı ilahi ilan edilen dinlerin reddinden dolayı peygamberler, kutsal kitaplar, sevap, günâh, ibâdet, vahiy, melek, şeytan, cennet, cehennem, ahiret ve benzeri kavramların genellikle bu inanışta yeri yoktur.

Deizm’in kabul ettiği öğeler şunlardır:

1. Tanrı vardır ve kainatı yaratmıştır.
2. Tanrı insanların mantıksal davranmasını ister.
3. İnsanların ruhları ölümden sonra hala vardır, bu doğrultuda ölümden sonra yaşam da vardır.
4. Yaşam sonrasında, Tanrı iyi davranışlarımızı ödüllendirecek, kötü davranışlarımızı cezalandıracaktır.

Deizm’in reddettiği öğeler ise şunlardır:

1. Tanrı tarafından ilan edilmiş veya yazıldığı iddia edilen kitaplara sahip olan dinlerin reddi.
2. İncil’in Tanrı’nın sözü olduğunun reddi.
3. Mucizelerin ve kehanetlerin reddi.
4. Dini bilinmez öğelerin reddi.
5. İncil’deki yaratılış hikayesinin ve insanların doğuşta günahkar olduklarının reddi.
6. Hristiyanlığın reddi.

Deizm, doğaya ve akla dayanır, vahiye dayanmaz. Diğer tüm dinler vahiye ya da kutsal kitaplara dayalıdırlar. Deizmde bir rahibe, papaza ya da imama gerek yoktur. Deizmde ihtiyaç olan tek şey kendi sağduyumuz ve düşünme becerimizdir.