Plato, akarsuların yıllar boyu aşındırdığı yüksek düzlüklerdir. Platolar, tarım ve hayvancılık için uygun alanlar oluştururlar. Ayrıca yaylacılık faaliyetleri için de tercih edilirler. Platoların yükseltisi, iklimi, bitki örtüsü ve toprak yapısı oluşumlarına göre değişiklik gösterir.
Platoların oluşumlarına göre dört çeşidi vardır:
-
Aşınım (Aşındırma) Platoları: Bu platolar, yer şekillerinin dış kuvvetlerin etkisiyle aşınması ve tektonik hareketlerle yükselmesi sonucu oluşur. Akarsular, bu platoları derin vadilerle böler ve eğimli bir yapı verir. Türkiye’de Karadeniz Bölgesinde Perşembe Platosu, Marmara Bölgesinde Çatalca-Kocaeli Platosu bu tür platolara örnektir.
-
Lav (Volkanik) Platoları: Bu platolar, yer kabuğundaki çatlaklardan çıkan lavların yeryüzüne yayılması ve soğuyarak katılaşması sonucu oluşur. Lav tabakası, akarsular tarafından aşınırsa lav platoları meydana gelir. Lav platoları, tarım için verimli topraklara sahiptir. Türkiye’de Doğu Anadolu Bölgesinde Erzurum-Kars Platosu, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde Gaziantep-Kilis Platosu bu tür platolara örnektir.
-
Tabaka Düzlüğü (Yatay Duruşlu) Platoları: Bu platolar, yatay duruşlu kaya tabakalarının akarsular tarafından aşınması sonucu oluşur. Tabaka düzlüğü platoları genellikle düz veya hafif eğimli bir yapıya sahiptir. Türkiye’de İç Anadolu Bölgesinde Haymana Platosu, Ege Bölgesinde Bakırçay Platosu bu tür platolara örnektir.
-
Karstik Platoları: Bu platolar, kireçtaşı gibi eriyebilen kayaçların yeraltı sularının etkisiyle erimesi ve çözülmesi sonucu oluşur. Karstik platoların yüzeyinde çukurluklar, mağaralar, obruklar gibi şekiller görülür. Türkiye’de Akdeniz Bölgesinde Taşeli Platosu, Teke Platosu bu tür platolara örnektir.
