Tarihte günümüze kadar zaman ölçümünde kullanılan saatler şunlardır:
-
İlk zaman ölçümü yöntemlerinden biri güneş saatidir. Güneş saati, bir çubuğun güneş ışığına göre oluşturduğu gölgenin uzunluğunu takip ederek zamanı gösteren bir alettir. Tarihte bilinen ilk güneş saatini Mısır Medeniyeti icat etmiş ve kullanmıştır. Güneş saatleri yüzyıllar boyunca farklı medeniyetler tarafından geliştirilmiştir. Güneş saatlerinin dezavantajı ise bulutlu havalarda ve geceleri kullanılamamasıdır.
-
Güneş saatlerinin işe yaramadığı durumlarda kullanılan bir diğer yöntem ise su saatidir. Su saati, tam bir günde boşalan büyük bir su kabından oluşan bir alettir. Kabın altında bir delik, içinde ise geçen zamanı gösteren çizgiler bulunur. Su bu delikten yavaş yavaş akarken suyun seviyesi bu çizgilerden birine geldiğinde belirli bir zaman geçtiği anlaşılır. Su saatlerinin de Eski Mısır’da ortaya çıktığı, daha sonra farklı medeniyetler tarafından geliştirildiği tahmin edilir.
-
Zaman ölçümünde önemli bir dönüm noktası ise mekanik saatlerin icadıdır. İlk mekanik saatler 1300’lü yıllarda kullanılmaya başlanmıştır. Mekanik saatler, serbest düşmesi engellenmiş ağırlıkların çarkları döndürdüğü ve böylece zamanı gösterdiği cihazlardır. Mekanik saatler zamanla daha hassas ve küçük hale getirilmiştir. 1500’lü yıllarda ilk cep saatleri ortaya çıkmıştır.
-
Mekanik saatlerin geliştirilmesiyle birlikte kum saati, mum saati ve tütsü saati gibi farklı yöntemler de kullanılmıştır. Kum saati, iki cam kürenin dar bir boruyla bağlandığı ve üstteki küredeki kumun alttaki küreye belirli bir sürede aktığı bir alettir. Mum saati, üzerinde zaman dilimleri işaretlenmiş mumların yanma süresine göre zamanı gösteren bir alettir. Tütsü saati ise üzerinde zaman dilimleri işaretlenmiş tütsülerin yanma süresine göre zamanı gösteren bir alettir.
-
Zaman ölçümünde yeni bir çağ ise elektrikli saatlerin icadıyla başlamıştır. Elektrikli saatler, elektrik akımının titreşimini kullanarak zamanı ölçen cihazlardır. Elektrikli saatlerin ilk örnekleri 1800’lü yıllarda ortaya çıkmıştır. Elektrikli saatlerin en yaygın türü olan kuvars saatleri, kuvars kristalinin elektrik akımına maruz kaldığında titreşmesini kullanarak zamanı ölçer.
-
Zaman ölçümünde en hassas yöntem ise atom saatleridir. Atom saatleri, atomların elektromanyetik radyasyona maruz kaldığında yaydıkları ışığın frekansını kullanarak zamanı ölçer. Atom saatleri, saniyenin milyarda biri kadar bir hata payıyla çalışır. Atom saatleri, 1949’da ilk kez kullanılmıştır.
İnsanlar tarih boyunca neden hep zamanı ölçme ihtiyacı hissetmiş olabilirler sorusuna genel olarak şu sebepleri sayabiliriz:
-
Zamanı ölçmek, insanların günlük hayatlarını planlamalarına, düzenli bir şekilde çalışmalarına, tarım yapmalarına, ticaret yapmalarına, ibadet etmelerine, seyahat etmelerine ve daha birçok faaliyette bulunmalarına yardımcı olur.
-
Zamanı ölçmek, insanların doğal olayları anlamalarına, takvim oluşturmalarına, mevsimleri belirlemelerine, astronomi bilimini geliştirmelerine ve zamanın akışını kaydetmelerine olanak sağlar.
-
Zamanı ölçmek, insanların bilimsel araştırmalar yapmalarına, deneyler gerçekleştirmelerine, fiziksel büyüklükleri tanımlamalarına ve hesaplamalarına ve teknolojik gelişmelere katkıda bulunmalarına imkân verir.
