Sınıfınıza, üreme ana hücrelerinde mayozun nasıl gerçekleştiğini gösteren bir model ya da şema getiriniz. Bunlar üzerinde mayozun gerçekleşme aşamalarını açıklayınız.
Cevap:
Mayoz bölünme, üreme hücrelerinin (gametlerin) oluşmasını sağlayan bir hücre bölünmesi sürecidir. İşte mayozun gerçekleşme aşamaları:
-
İnterfaz Evresi: Mayoz bölünme, mitoz bölünmedeki gibi interfaz olarak adlandırılan evreden sonra başlar. İnterfaz evresinde, hücre bölünmeye hazırlanır. Bu evrede hücrenin hacmi büyür; organeller, DNA ve sentrozom kopyalanır.
-
Profaz-1 Evresi: Profaz-1 evresinde, DNA’nın proteinlerle oluşturduğu yapı olan kromatin yoğunlaşarak kıvrılır ve giderek daha sıkı hâle gelir. Sıkılaştıkça kısalan ve kalınlaşan kromatinler mikroskop aracılığıyla görülebilen X şeklindeki kromozomları oluşturur. Kopyalanan kromozomlar kardeş kromatit olarak adlandırılır. Bu evrede homolog kromozomlar eşleşir ve gen alışverişi (krossing over) gerçekleşir.
-
Metafaz-1 Evresi: Metafaz-1 evresinde, mikrotübüllerin oluşturduğu iğ ipliklerine bağlı homolog kromozomlar hücrenin ortasına dizilir. Bu dizilim rastgele olur ve farklı eşey hücrelerinin farklı kromozom kombinasyonlarına sahip olmasını sağlar.
-
Anafaz-1 Evresi: Anafaz-1 evresinde, hücrenin ortasına dizilen homolog kromozomlar iğ iplikleri tarafından zıt kutuplara çekilir. Bu aşamada kromozom sayısı yarıya iner.
-
Telofaz-1 Evresi: Telofaz-1 evresinde, iki yeni hücre oluşur ve kromozomlar tekrar çözülür. Bu hücrelerin her biri farklı genetik bilgiye sahip olur.
Mayoz-2 aşamaları da benzer şekilde gerçekleşir ve sonunda dört farklı eşey hücresi oluşur. Bu hücreler döllenme ile yeni yavruların oluşmasını sağlar.
