Don Kişot, dünya edebiyatında ilk modern roman olarak kabul edilir. İspanya’da yaşayan Alonso Quijano adlı soylu bir adamın, kendisini gerçek bir şövalye olarak tanımlaması ve hayal dünyasında fantastik maceralara atılması hikayesini anlatır. Don Kişot, sadık hizmetkârı Sancho Panza ile birlikte sahte şövalyelerle, devlerle ve cadılarla savaşır. Cervantes, bu karakterle toplumun saçmalıklarını, insan doğasını, iyilik ve kötülük kavramlarını sorgular.
Özet:
Don Kişot, İspanya’nın Mancha bölgesinde yaşayan orta yaşlı bir beyefendidir. Okuduğu kitapların etkisiyle kahramanca ideallere saplantılı hale gelmiş ve çaresiz durumda olanları korumak ve kötüleri ortadan kaldırmak için mızrağını ve kılıcını almaya karar verir. İlk başarısız macerasının ardından, Sancho Panza adında saf bir işçiyi sadık yaveri olmaya ikna eder ve ikinci macerasına başlar.
Sancho’nun hizmetleri karşılığında, Don Kişot ona bir adanın zengin valisi olmayı vaat eder. Bu vaadin peşinde, Don Kişot büyük zaferler ve maceralar arayışıyla İspanya’yı dolaşmaya başlar. Onun gözünde prenses olan köylü kadın Dulcinea del Toboso için yiyecek, barınak ve rahatlıktan vazgeçer.
İkinci macerasında, Don Kişot, şövalyeliğe veya dünyaya tehdit olarak algıladığı şeylerle savaşmaya başlar. Ancak, şaşkın ve haklı olarak öfkelenen vatandaşlardan çalarak ve onlara zarar vererek hayalini kurduğu kurtarıcıdan çok bir haydut haline gelir. Don Kişot, küçük bir erkek çocuğunu, çocuğa zarar vermeyeceğine söz veren kötü bir çiftçinin eline bırakır. Ayrıca, efsanevi Mambrino’nun miğferi olduğuna inandığı için bir berberin leğenini çalar.
Don Kişot’un davranışlarına rağmen, Sancho onun yanında kalır. Don Kişot’un hikayesi, yolculuğunda karşılaştığı diğer insanların hikayelerini de içerir. Çobana dönüşen bir kadına olan aşkı yüzünden ölen bir çocuğun cenazesine katılır. Bir kadırga kölesi olan kötü ve aldatıcı Gines de Pasamonte’yi serbest bırakır. Farkında olmadan iki yaşlı çifti yeniden bir araya getirir.
Ferdinand’ın ihanetiyle parçalanan dört aşık, sonunda Don Kişot’un uyurken bir devle savaştığını gördüğü bir handa yeniden bir araya gelir. Don Kişot’un iki arkadaşı, rahip ve berber onu eve sürükleyerek götürür. Bir büyünün etkisi altında olduğuna inanarak onlara eşlik eden Don Kişot, böylece ikinci macerasını ve romanın ilk kısmını tamamlar.
Romanın ikinci kısmı, Cervantes’in iki bölüm arasında yayınlanan sahte bir Don Kişot hikayesine karşı bir itirazla başlar. Don Kişot gittiği her yerde, hikâyenin hem gerçek hem de sahte versiyonlarının ünüyle karşılaşır. Cervantes, Don Kişot’un öyküsünü bir el yazmasından çevirdiğini iddia ederek bir tarih çizgisi olarak anlatır. Yazar, Sancho ve Don Kişot’un kendi tarihlerini değiştirmesine ve kendi adlarında yayınlanan sahte anlatı hakkında olumsuz yorum yapmasına izin vererek kurgusuna taraf olur.
Sonunda, dövülmüş ve hırpalanmış Don Kişot, büyük bir bağlılıkla takip ettiği tüm şövalyelik ideallerini terk eder ve hayattan ayrılır. Onun ölümüyle birlikte şövalyelik dönemi de sona erer. Romanın sonunda, okuyucuya Don Kişot’un hikayesini yazarken şövalyeliğin ölümünü göstermenin asıl amaç olduğu belirtilir.
