Cezeri, 12. yüzyılda Cizre’de doğmuş ve yaşamış bir Müslüman bilim insanı ve mühendistir. Sibernetik ve robotik alanlarında öncü çalışmalar yapmış, ilk robotu tasarlayıp çalıştırmıştır. Leonardo da Vinci’ye ilham kaynağı olduğu düşünülen Cezeri, 50’den fazla mekanik cihazın yapımını ve kullanımını anlattığı Kitab-ül Hiyel adlı eseriyle ünlüdür. Bu eser, günümüzde Avrupa ve Türkiye’deki çeşitli kütüphane ve müzelerde bulunmaktadır. Cezeri’nin etnik kökeni hakkında farklı görüşler vardır. Bazı kaynaklar onu Kürt, bazıları Türk, bazıları da Arap olarak tanımlamaktadır. Ancak genellikle onun bir İslam bilgini olduğu vurgulanmaktadır. Cezeri, 1206 yılında Cizre’de beyin kanaması sonucu hayatını kaybetmiştir. Eserleri ve buluşları, bilim tarihi açısından büyük önem taşımaktadır.
Cezeri’nin bazı buluşları
-
Filli Su Saati
-
Otomatik Çalışan Su Makinesi
-
Saz Çalan Robot
-
Abdest Otomatı
-
Kandil Saati
-
Tavus Kuşlu İbrik
-
Yatay Eksenli Yel Değirmenleri
-
İki Şamandıralı Fıskiye
-
Kovalı Su Dolabı
-
Suyu Yukarı Çıkarma Sistemi
Cezeri’nin günümüze ulaşan en eski el yazması eseri “Olağanüstü Mekanik Araçların Bilgisi Hakkında Kitap”tır. Bu eser günümüzde Topkapı Sarayı’nda sergilenmektedir.
