Osmanlı Devleti’nde basın ve yayın hayatı 19. yüzyılda önemli bir gelişme gösterdi. İlk resmi gazete olan Takvim-i Vakayi, II. Mahmut tarafından Türkçe ve Fransızca olarak çıkarıldı. İlk özel Türk gazetesi ise Tercüman-ı Ahval idi. Bu gazeteyi Agâh Efendi ile Şinasi çıkardı. İlk Türk dergisi ise 1850’de yayımlanan Vekayı Tıbbiye idi. İlk mizah dergisi ise 1872’de Teodor Kasap’ın çıkardığı Diyojen oldu.
Osmanlı basın yaşamının hareketlenmesi ve yönetime karşı eleştirilerin artması üzerine hükûmet tedbir almakta gecikmedi.Osmanlı Devleti bu amaçla 1864’te Matbuat Nizamnamesi çıkardı. Bu nizamname ile gazete kapama, para ve hapis cezaları uygulaması başladı.
II. Abdülhamit döneminde Tanzimat’ın getirdiği eşitlik ve kanunlara dayanan ilkelerin çiğnendiğini öne süren yabancı basın mensupları kapitülasyonlardan faydalanmak istediler. Devletin yabancı gazeteleri ve gazetecileri yasaklama teşebbüsleri karşısında basın hürriyetlerinin sınırlandığını iddia ettiler. Ancak II. Abdülhamit bunlara izin vermedi. Böylece kapitülasyonların basın alanına yayılması önlenmiş oldu.
II. Meşrutiyet’in İlanı’ndan sonra yayın hayatında yeniden canlanma başladı. Tevfik Fikret, Hüseyin Cahit, Hüseyin Kâzım, Tanin gazetesini çıkardılar. İttihat ve Terakki yönetimine karşı olanlar da Volkan gazetesi etrafında toplandılar.
Osmanlı’da basın – yayın hayatı içerisinde kadınlar da yer aldı. Yazarlıkla uğraşan kadınlar genellikle dönemin aydın bürokrat kesiminin iyi eğitim görmüş kızları ve eşleriydi. Bu kadın yazarlardan bazıları Fatma Aliye, Emine Semiye, Şair Nigar, Fatma Fahrünnisa, Fatma Kevser ve Gülistan İsmet’tir. Osmanlı Devlet’inde ilk kadın dergisi 1869’da çıkan Terakki-i Muhadderat (Kadınların Yükselişi) dergisidir. Bu dergide Batı’daki kadın hareketleri ile ilgili bilgi verilmiş, kadınların eğitim görmesinin önemi üzerinde durulmuştur. 1886 yılında ise sahibi kadın olan ve yazı kadrosunun tamamı kadınlardan oluşan Şükufezar (Çiçek Bahçesi) dergisi yayımlanmıştır. 1895’te en uzun soluklu Hanımlara Mahsus Gazete yayın hayatına başlamıştır.
