Mete Han, M.Ö. 234-174 yılları arasında yaşamış ve M.Ö. 209-174 yılları arasında Büyük Hun İmparatorluğu’nun kurucusu ve hükümdarı olan Türk-Hun lideridir. Oğuz Kağan Destanı’ndaki Oğuz Kağan ile aynı kişi olduğu düşünülmektedir. Babası Teoman’dır. Çin kaynaklarında Modu, Maodun veya Modun olarak geçmektedir.
Mete Han’ın hayatı şöyle özetlenebilir:
-
Babası Teoman, oğlu Mete yerine üvey annesinin etkisiyle Mete’nin üvey kardeşi olan diğer oğlunu tahta çıkarmak istedi. Bu sebeple üvey annesi, Mete’nin komşu kavim olan Yüeçiler’e rehin olarak gönderdi. Babası, ardından Yüeçiler’e savaş ilan ederek Mete’yi öldürtmek istedi.
-
Mete, babası Teoman Yüeçiler’in topraklarına girmeden Yüeçiler’in elinden kaçtı. Babası bu kadar zorlukları atlatmasının ardından hakkını vermek için emrine bir tümen asker verdi. Sonunda da Mete öz babasını, üvey annesi ve kardeşlerini öldürüp M.Ö. 209 yılında kağan oldu.
-
Mete Han, Hunların gücünü arttırmak için çevresindeki kavimleri fethetmeye başladı. Önce doğudaki Donghular’ı yenerek vergiye bağladı. Sonra batıdaki Yüeçiler’i mağlup ederek onları Orta Asya’dan sürdü. Daha sonra kuzeydeki Tunguzlar’ı ve güneydeki Çinliler’i de boyunduruğu altına aldı.
-
Mete Han, Çinliler’e karşı Baideng Muharebesi’nde büyük bir zafer kazandı ve Han Hanedanlığı’nı vergiye bağladı. Bu sayede Hun İmparatorluğu’nun sınırları Hazar Denizi’nden Mançurya’ya kadar uzandı.
-
Mete Han, ordusunu disiplinli ve etkili bir şekilde yönetti. Ok hikâyesi adı verilen bir olayda, okunu en sevdiği atına çevirdi ve askerlerinden ona ok atmasını istedi. Atına ok atmakta tereddüt eden askerlerinin bazılarını diğer askerlere ibret olsun diye üzerine ok atarak öldürdü.
-
Mete Han, 35 yıl boyunca hüküm sürdükten sonra M.Ö. 174 yılında vefat etti. Yerine oğlu Laoshang geçti.
Mete Han, Türk tarihinin en önemli şahsiyetlerinden biridir. Türk milletinin kurucusu ve ilk kağanı olarak kabul edilir. Türk kültüründe ve destanlarında önemli bir yeri vardır. Türklerin bağımsızlık ve cesaret ruhunu temsil eder.
