9. Sınıf Coğrafya MEB Yayınları 184. Sayfa Cevapları
Konuya Başlarken
Şekilsel ve işlevsel kriterlere göre oluşturulan bölgelerin sınırları, seçilen kriterin özelliğine göre değişkenlik gösterir. Örneğin şekilsel bölge kriterlerine göre oluşturulan bölgelerin sınırlarını kesin hatları ile belirlemeyebilmek güç olurken işlevsel bölge kriterlerine göre oluşturulan bölgelerin sınırları belirgindir.
1. Yaşadığınız yer, hangi işlevsel bölge sınırları içerisinde yer almaktadır?
CEVAP: Hizmet ve istatistik sınırları içerisinde yer almaktadır.
2. Şekilsel bölgelerden hangilerinin sınırlarının değişimi daha zor olabilir?
CEVAP:
Şekilsel bölgelerden, sınırlarının değişimi daha zor olanlar, fiziki coğrafya bölgesi ve kültürel coğrafya bölgesi olabilir. Fiziki coğrafya bölgesi, yeryüzünün iklim, bitki örtüsü, yeryüzü şekilleri ve yer altı kaynakları gibi doğal özelliklerine göre ayrıldığı bölgedir. Kültürel coğrafya bölgesi ise, yeryüzünün dil, din, etnik köken, gelenek ve görenek gibi kültürel özelliklerine göre ayrıldığı bölgedir. Bu iki bölge türünün sınırlarının değişimi daha zor olabilir, çünkü bu sınırlar doğal veya tarihsel süreçlerle şekillenmiş ve yerleşmiş durumdadır. Bu sınırları değiştirmek için büyük çaplı ve uzun süreli müdahaleler gerekebilir. Örneğin, bir fiziki coğrafya bölgesinin sınırını değiştirmek için iklim değişikliği veya jeolojik olaylar gibi doğal faktörlerin etkisi gerekir. Bir kültürel coğrafya bölgesinin sınırını değiştirmek için ise göç, savaş, asimilasyon veya kültürleşme gibi sosyal faktörlerin etkisi gerekir. Bu faktörlerin etkisi genellikle yavaş ve istikrarsız olabilir. Bu nedenle, şekilsel bölgelerden fiziki coğrafya bölgesi ve kültürel coğrafya bölgesinin sınırlarının değişimi daha zor olabilir.
9. Sınıf Coğrafya MEB Yayınları 185. Sayfa Cevapları
Ders İçi Çalışma
Aşağıdaki görsellerde Yugoslavya Federal Cumhuriyeti’nin dağılmasıyla birlikte bağımsızlığını kazanan devletler gösterilmiştir.
Bu durumu, bölge sınırlarının zaman içindeki değişimi açısından değerlendiriniz.
CEVAP: Tarihte ülke sınırları savaşlar veya antlaşmalar ile değişmiştir. Bölge sınırlarının değişmesinde bu gibi beşeri faktörler etkili olabilir. Bölge sınırlarının belirlenmesinde doğal oluşumlar etkili olabilir. Bazen bir ırmak veya bir dağ iki ülke arasındaki sınır olabilir.
9. Sınıf Coğrafya MEB Yayınları 186. Sayfa Cevapları
Ders İçi Çalışma
Aşağıda Avrupa kıtasına ait siyasi, fiziki, doğal bitki örtüsü ve euro (avro) bölgesi haritaları verilmiştir.
Almanya, İzlanda, Fransa, Yunanistan, İsveç ve İtalya’yı aşağıdaki işlem basamaklarına göre inceleyiniz.
1. işlem basamağı: Haritalarda verilen ülkelerin yerlerini bulunuz.
2. işlem basamağı: Verilen ülkeleri yer şekillerine göre bölgelere ayırınız.
3. işlem basamağı: Verilen ülkeleri bitki örtüsüne göre bölgelere ayırınız.
4. işlem basamağı: Verilen ülkeleri euro bölgesine göre ayırınız.
Doğal bölge ve beşerî bölge sınırları ile ülke sınırları arasında nasıl bir ilişki vardır? Açıklayınız.
CEVAP:
Doğal bölge ve beşerî bölge sınırları ile ülke sınırları arasında genellikle bir uyum olmaz. Çünkü doğal bölge sınırları, coğrafya, jeoloji ve iklim gibi doğal özelliklere göre belirlenirken, beşerî bölge sınırları, nüfus, yerleşme, ekonomi, kültür gibi insan faaliyetlerine göre belirlenir. Ülke sınırları ise tarihsel, siyasi ve askeri süreçler sonucunda oluşur ve değişebilir. Bu nedenle doğal ve beşerî bölgelerin sınırları, ülke sınırlarına tam olarak uymaz ve farklı ülkeler aynı doğal veya beşerî bölge içinde yer alabilir.
Örneğin:
-
Doğal bölgeler açısından, Türkiye’nin bir kısmı Karadeniz iklim bölgesinde yer alır. Bu bölge Türkiye’nin yanı sıra Gürcistan, Rusya, Ukrayna, Romanya ve Bulgaristan gibi ülkeleri de kapsar. Türkiye’nin bir kısmı da Akdeniz iklim bölgesinde yer alır. Bu bölge Türkiye’nin yanı sıra Yunanistan, İtalya, Fransa, İspanya, Fas, Cezayir, Tunus gibi ülkeleri de kapsar.
-
Beşerî bölgeler açısından, Türkiye’nin bir kısmı Ortadoğu bölgesinde yer alır. Bu bölge Türkiye’nin yanı sıra Irak, İran, Suriye, Lübnan, İsrail, Filistin, Ürdün gibi ülkeleri de kapsar. Türkiye’nin bir kısmı da Avrupa bölgesinde yer alır. Bu bölge Türkiye’nin yanı sıra Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, İspanya gibi ülkeleri de kapsar.
Bu örneklerden de anlaşıldığı gibi doğal bölge ve beşerî bölge sınırları ile ülke sınırları arasında bir paralellik yoktur. Bu durum hem coğrafyanın hem de insanların çeşitliliğini gösterir.
