9. Sınıf Coğrafya MEB Yayınları 176. Sayfa Cevapları
Konuya Başlarken
Yeryüzü, üzerindeki doğal ve beşerî ortamı oluşturan unsurlar ile bu ortamlarda meydana gelen olayların çokluğu ve çeşitliliği bakımından çok büyük bir mekândır. Bu nedenle yeryüzünün tamamını bir bütün olarak algılamak ve tanıtmak oldukça zordur. Yeryüzünü küresel, kıtasal veya ülkesel ölçekte parçalara ayırmak; yeryüzünün algılanmasını ve tanıtılmasını kolaylaştırmaktadır.
1. Bölge kavramı size neyi çağrıştırıyor?
CEVAP:
Bölge kavramı, bana coğrafyanın önemli bir kısmını oluşturan ve farklı özelliklere sahip alanları tanımlamak için kullanılan bir terim olarak geliyor. Bölgeler, doğal, beşerî, ekonomik ve işlevsel olmak üzere farklı şekillerde sınıflandırılabilir. Bölgeler, insanların yaşam koşullarını, kültürel özelliklerini, ekonomik faaliyetlerini ve siyasi yapılarını etkileyen faktörlerdir. Bölgeler arasındaki farklılıklar, hem zenginlik hem de çeşitlilik yaratır. Bölgeler aynı zamanda insanların birbirleriyle iletişim kurmasını, işbirliği yapmasını ve sorunlarını çözmesini sağlayan birer bağlantı noktasıdır. Bölge kavramı, bana coğrafyanın güzelliklerini ve zorluklarını anlamak için gerekli bir araç olarak da geliyor.
2. Yeryüzünün bölgelere ayrılmasına niçin ihtiyaç duyulmuş olabilir?
CEVAP:
Yeryüzünün bölgelere ayrılmasına, coğrafya biliminin temel amaçlarından biri olan yeryüzünü tanıma ve anlama ihtiyacından dolayı duyulmuş olabilir. Yeryüzü, çok çeşitli ve karmaşık özelliklere sahip bir alandır. Bu özellikleri daha kolay inceleyebilmek için, yeryüzü belirli kriterlere göre bölgelere ayrılır. Bu kriterler, yeryüzünün fiziki, beşeri, ekonomik, siyasi veya kültürel yönlerini içerebilir. Bölgelere ayrılma, yeryüzünün bütünlüğünü bozmaz, aksine farklılıkları ve benzerlikleri ortaya çıkarır. Böylece, yeryüzünün yapısı, işleyişi ve değişimi hakkında daha fazla bilgi edinilebilir.
9. Sınıf Coğrafya MEB Yayınları 179. Sayfa Cevapları
Düşünelim-Tartışalım
Doğal bölgelerin oluşturulmasında kullanılan ölçütlerin birbiriyle etkileşimi dikkate alındığında hangi doğal bölgelerin sınırlarının birbirine paralellik gösterme ihtimali daha yüksektir? Tartışınız.
CEVAP:
Doğal bölgelerin oluşturulmasında kullanılan ölçütlerin birbiriyle etkileşimi dikkate alındığında, iklim bölgeleri ile bitki örtüsü bölgelerinin sınırlarının birbirine paralellik gösterme ihtimali daha yüksektir. Çünkü iklim, bitki örtüsünün oluşumunda en önemli faktördür. İklimin sıcaklık, yağış, nem, rüzgâr gibi elemanları, bitkilerin büyümesini, gelişmesini ve yayılmasını etkiler. Aynı iklim koşullarına sahip alanlarda benzer bitki örtüsü tipleri görülür. Örneğin ekvatoral iklim bölgesinde yağmur ormanları, kutup iklim bölgesinde tundra bitki örtüsü, Akdeniz iklim bölgesinde makiler ve ormanlar gibi. Bu nedenle iklim bölgeleri ile bitki örtüsü bölgeleri arasında yakın bir ilişki vardır ve sınırları genellikle birbirine paraleldir. Ancak bu durum her zaman geçerli değildir. Bazı yer şekilleri, akarsular, toprak tipleri, insan faaliyetleri gibi faktörler de bitki örtüsünün dağılışını etkileyebilir ve farklılıklar yaratabilir. Bu yüzden iklim bölgeleri ile bitki örtüsü bölgelerinin sınırları tam olarak çakışmaz ve bazı istisnalar olabilir.
9. Sınıf Coğrafya MEB Yayınları 180. Sayfa Cevapları
Ders İçi Çalışma
Haritada işaretlenmiş bölgelerin yer şekilleri ve iklim özelliklerine göre hangi tür bölgede yer aldığını tablo üzerine yazınız.
Yer Şekillerine Göre ——- İklim Özelliklerine Göre
1. Dağlık Bölge ——- Akdeniz İklimi
2. Ovalık Bölge ——- Ilıman Okyanusal İklim
3. Ovalık Bölge ——- Ekvatoral İklim
4. Ovalık Bölge ——- Ilıman Okyanusal İklim
5. Dağlık Bölge ——- Akdeniz İklimi
6. Ovalık Bölge ——- Çöl İklimi
7. Ovalık Bölge ——- Sert Karasal İklim
8. Dağlık Bölge ——- Ekvatoral İklim
9. Ovalık Bölge ——- Muson İklimi
9. Sınıf Coğrafya MEB Yayınları 183. Sayfa Cevapları
Düşünelim-Araştıralım
Yaşadığınız yer veya Türkiye’den belirlediğiniz herhangi bir yer, biçimsel ve işlevsel bakımdan hangi bölge türleri içinde yer alır?
Yukarıda verilen araştırma sorusunu bir hafta süreyle araştırınız. Araştırmanızdan elde ettiğiniz bulguları verilen süre sonunda sınıfta arkadaşlarınız ile paylaşınız.
CEVAP:
Yaşadığınız yer veya Türkiye’den belirlediğiniz herhangi bir yer, biçimsel ve işlevsel bakımdan farklı bölge türleri içinde yer alabilir. Biçimsel bölge, yeryüzünde belirli bir özelliğe göre sınırları belirlenmiş alanlardır. İşlevsel bölge ise, yeryüzünde belirli bir faaliyete göre bağlantılı olan alanlardır. Örneğin, İstanbul şehri biçimsel ve işlevsel bakımdan şu bölge türleri içinde yer alır:
-
Fiziki coğrafya bölgesi: İstanbul, Türkiye’nin Marmara Bölgesi’nde yer alır. Marmara Bölgesi, Türkiye’nin en küçük ama en gelişmiş bölgesidir. Bölge, Marmara Denizi ve Boğazlar’ın etrafında yer alır. Bölgenin iklimi Akdeniz iklimidir.
-
Beşeri coğrafya bölgesi: İstanbul, Türkiye’nin en büyük ve en kalabalık şehridir. Şehir, Avrupa ve Asya kıtalarını birleştiren bir konumdadır. Şehir, tarihi, kültürel ve ekonomik açıdan önemli bir merkezdir.
-
Ekonomik coğrafya bölgesi: İstanbul, Türkiye’nin sanayi, ticaret, finans ve turizm sektörlerinin başlıca kentidir. Şehir, Türkiye’nin gayri safi yurt içi hasılasının yaklaşık %30’unu üretir. Şehir, uluslararası bir ulaşım ve iletişim ağına sahiptir.
-
Siyasi coğrafya bölgesi: İstanbul, Türkiye Cumhuriyeti’nin 81 ilinden biridir. Şehir, 39 ilçeye ayrılır. Şehrin nüfusu yaklaşık 16 milyondur. Şehrin valisi Ali Yerlikaya’dır.
-
Kültürel coğrafya bölgesi: İstanbul, farklı kültürlerin buluştuğu bir şehirdir. Şehir, Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti olduğu dönemde pek çok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Şehirde, camiler, kiliseler, sinagoglar, saraylar, müzeler ve anıtlar gibi çeşitli kültürel miraslar bulunur.
