Question

9. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 137, 138, 139, 140, 141 Cevapları - MEB Yayınları

Answer 1

9. Sınıf Coğrafya MEB Yayınları 138. Sayfa Cevapları

Ders İçi Çalışma

Aşağıda, sırasıyla Antalya ve Çanakkale iline ait aylık ortalama sıcaklık ve yağış grafikleri verilmiştir.

Antalya’nın ocak ayı sıcaklık ortalamasının Çanakkale’nin ocak ayı sıcaklık ortalamasından daha fazla olmasının nedenleri neler olabilir?

CEVAP: Antalya’nın sıcaklık ortalamasının daha fazla olmasının nedeni enlem etkisidir. Antalya Çanakkale’ye göre daha güneyde, yani Ekvatora daha yakındır. İki şehrin de denize kıyısı olduğu için denizellikten söz edemeyiz.

Hızlı Tur

Karadeniz iklim bölgesinde yer alan Rize ilinde yıllık toplam yağış miktarının Samsun iline göre daha fazla olmasında etkili olan faktörler nelerdir? Görüşlerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.

CEVAP:

Karadeniz iklim bölgesinde yer alan Rize ilinde yıllık toplam yağış miktarının Samsun iline göre daha fazla olmasında etkili olan faktörler şunlardır:

• Dağların uzanış yönü: Rize ilinde dağlar kıyıya dik uzanırken Samsun ilinde dağlar kıyıya paralel uzanır. Bu durum, Karadeniz’den gelen nemli hava kütlelerinin Rize’de daha fazla yükselmesine ve yağış bırakmasına neden olur. Samsun’da ise nemli hava kütleleri dağları aşarak iç kesimlere ulaşabilir.
• Yükselti: Rize ilinde kıyıdan iç kesimlere doğru yükselti hızla artar. Bu durum, yükselen hava kütlelerinin sıcaklığının daha çabuk düşmesine ve yoğuşmasına neden olur. Samsun ilinde ise yükselti daha az değişir.
• Enlem farkı: Rize ilinde enlem 41° iken Samsun ilinde enlem 41°-42° arasındadır. Bu durum, Rize’nin daha güneyde kalmasına ve daha fazla güneş ışığı almasına neden olur. Bu da sıcaklığı ve buharlaşmayı arttırır. Samsun’da ise sıcaklık ve buharlaşma daha azdır.

9. Sınıf Coğrafya MEB Yayınları 141. Sayfa Cevapları

Düşünelim-Tartışalım

Türkiye’nin coğrafi özellikleri, Türkiye’deki karasal iklim özelliklerinin çeşitlilik göstermesinde nasıl bir etkiye sahiptir? Tartışınız.

CEVAP:

Türkiye’nin coğrafi özellikleri, Türkiye’deki karasal iklim özelliklerinin çeşitlilik göstermesinde önemli bir etkiye sahiptir. Türkiye’de karasal iklim, denizden uzak iç bölgelerde görülür. Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır. Ancak karasal iklimin farklı bölgelerde farklı özellikler göstermesinin nedenleri şunlardır:

• Dağların uzanış yönü: Türkiye’de dağlar güney ve kuzey paralelinde uzanır ve yükselti batıdan doğuya doğru artar. Bu durum, deniz etkilerinin iç kesimlere ulaşmasını engeller ve karasal iklimin daha sert olmasına yol açar. Örneğin, Doğu Anadolu Bölgesi’nde kışlar çok soğuk ve uzun, yazlar kısa ve serin geçerken İç Anadolu Bölgesi’nde kışlar daha ılık ve kısa, yazlar daha sıcak geçer.
• Denize uzaklık: Türkiye’de denize yakın olan yerlerde denizlerin ısıyı depolama ve bırakma kapasitesi nedeniyle iklim daha ılıman olur. Denize uzak olan yerlerde ise iklim daha karasaldır. Örneğin, Trakya Bölgesi’nde denize yakın olan yerlerde yazlar daha serin ve yağışlı, kışlar daha ılık geçerken denize uzak olan yerlerde yazlar daha sıcak ve kurak, kışlar daha soğuk geçer.
• Yükselti: Yükselti arttıkça sıcaklık azalır. Her 100 metre yükseldikçe sıcaklık yaklaşık 0.6°C düşer. Bu durum, bitki örtüsünün dikey yönde değişmesine neden olur. Yükselti arttıkça bitki örtüsü seyrekleşir ve tür çeşitliliği azalır.