Question

9. Sınıf Coğrafya Ders Kitabı Sayfa 92, 93 Cevapları - MEB Yayınları

Answer 1

9. Sınıf Coğrafya MEB Yayınları 92. Sayfa Cevapları

Konuya Başlarken

Yerküreyi çevreleyen atmosfer çeşitli gazların bir araya gelmesiyle oluşmuştur. Hava küre olarak da ifade edilen atmosfer, sahip olduğu özellikleriyle canlıların yerküre üzerindeki yaşamı için oldukça önemlidir.

1. Atmosferi oluşturan gazlar neler olabilir?

CEVAP:

Atmosferi oluşturan gazlar, gezegenimizin etrafını saran ve çoğunlukla gaz ve buhardan oluşan bir tabakadır. Atmosferin bileşiminde bulunan gazlar üç grupta toplanır:

• Havada devamlı bulunan ve miktarları değişmeyen gazlar: Bu gazlar, azot, oksijen ve asal gazlardır. Atmosferdeki gazların % 78’ini azot, % 21’ini oksijen oluşturur. Kalan % 1’lik bölümü ise neon, helyum, kripton, ksenon, hidrojen gibi asal gazlar oluşturur. Bu gazlar, canlıların yaşayabilmesi için ihtiyaç duyulan gazlardır.

• Havada devamlı bulunan ve miktarları azalıp çoğalan gazlar: Bu gazlar, karbondioksit, su buharı ve ozondur. Karbondioksit, canlıların solunumu ve fotosentez gibi olaylarla atmosfere girip çıkar. Su buharı, sıcaklık ve nem gibi faktörlere bağlı olarak atmosferdeki oranı değişir. Ozon ise, atmosferin üst katmanlarında güneş ışınlarının etkisiyle oksijenden oluşur ve yeryüzüne gelen zararlı ışınları filtreler.

• Havada her zaman bulunmayan gazlar: Bu gazlar, kirleticilerdir. Bunlar arasında karbonmonoksit, amonyak, kükürt dioksit, hidrojen sülfür, nitrik oksit, nitrik asit, sülfürik asit gibi gazlar sayılabilir. Bu gazlar, yanma, volkanik faaliyetler, endüstriyel üretim gibi kaynaklardan atmosfere salınır ve hava kalitesini düşürür.

2. Yeryüzünün canlı yaşamına uygun olabilmesinde atmosferin ne tür etkileri olmuştur?

CEVAP:

Atmosfer, yerküreyi çepeçevre saran, buhardan ve gazlardan meydana gelmiş katmanlardan oluşan yapıdır. Atmosferin canlı yaşamına uygun olmasında çok önemli etkileri vardır. Bunlardan bazıları şunlardır:

• Atmosfer, güneşten gelen zararlı ışınları tutarak, yeryüzünün aşırı ısınmasını veya soğumasını önler. Bu sayede canlılar için ortalama bir sıcaklık sağlar.
• Atmosfer, hava olaylarının meydana gelmesine imkan verir. Yağmur, kar, dolu, rüzgar gibi olaylar atmosferde gerçekleşir. Bu olaylar canlıların su, nem, ısı gibi ihtiyaçlarını karşılar.
• Atmosfer, içerdiği gazların oranıyla canlıların solunum yapmasına olanak tanır. Oksijen, azot, karbondioksit gibi gazlar atmosferde belirli bir dengede bulunur. Bu gazlar canlıların yaşamsal faaliyetlerini sürdürmesi için gereklidir. 
• Atmosfer, uzay boşluğundan gelen gök taşı gibi cisimlerin yeryüzüne ulaşmasını engeller. Bu cisimler atmosferde sürtünme nedeniyle parçalanır veya yanar. Böylece yeryüzüne zarar vermezler. 

9. Sınıf Coğrafya MEB Yayınları 93. Sayfa Cevapları

Ders İçi Çalışma

Aşağıda bazı görseller verilmiştir.

Verilen görsellerde gerçekleşen hava olayları nelerdir?

Hava Olayları:

1) Şimşek/Yıldırım

2) Sağanak kar

3) Sis

Düşünelim-Tartışalım

Hava olaylarının atmosferin ilk katmanı olan Troposfer’de gerçekleşmesinde Troposfer’in hangi özellikleri etkili olmuştur? Tartışınız.

CEVAP:

Hava olaylarının troposferde gerçekleşmesinde troposferin şu özellikleri etkili olmuştur:

• Troposfer, atmosferin en alt katmanıdır ve yeryüzüne en yakın olan kısımdır. Bu nedenle, yeryüzünden yansıyan ısı ve ışınlarla ısınır ve sıcaklık değişimlerine maruz kalır. Bu da hava akımlarının oluşmasına ve hava basıncının değişmesine neden olur.
• Troposfer, atmosferdeki gazların %75’ini içerir ve gaz yoğunluğu en fazla olan kattır. Bu da, hava olaylarının gerçekleşmesi için gerekli olan gazların bu katmanda bulunmasını sağlar. Örneğin, oksijen, karbondioksit, su buharı gibi gazlar troposferde yer alır.
• Troposfer, atmosferdeki su buharının %99’unu içerir ve nem sadece bu katmanda bulunur. Bu da, bulutların, yağışların, sisin, çiyin gibi hava olaylarının troposferde meydana gelmesine neden olur. Su buharı ayrıca sera etkisi yaparak troposferin ısınmasına katkıda bulunur.