Enlem, Ekvator’un kuzeyindeki veya güneyindeki herhangi bir noktanın Ekvator’a olan açısal mesafesi olarak tanımlanır. Enlemler, kuzey ve güney enlemleri olmak üzere ikiye ayrılırlar; derece, dakika ve saniye cinsinden ifade edilirler. Dünya üzerindeki aynı enleme sahip noktaların birleşmesi ile oluşan varsayımsal çemberlere ise paralel denir.
Enlem, coğrafya, ulaşım, ticaret, iklim, bitki örtüsü, tarım ve yerleşme gibi pek çok alanda önemli bir rol oynar. Enlem sayesinde dünyanın hangi bölgesinde hangi mevsimin yaşanacağı, güneş ışınlarının düşme açısı, gece-gündüz süreleri, çizgisel dönüş hızı gibi pek çok bilgi elde edilebilir. Enlem ayrıca dünyanın farklı bölgelerindeki yerleri tespit etmek ve uzaklık hesaplamak için de kullanılır
Enlem hesaplamak için ekvator düzlemi ile yeryüzündeki herhangi bir noktanın düşey düzlemi arasındaki açı ölçülür. Bu açı derece, dakika ve saniye olarak belirtilir. Ekvator 0 derece enlem olarak kabul edilir. Kuzey kutbu 90 derece kuzey enlem, güney kutbu ise 90 derece güney enlem olarak belirlenir. Her iki kutup arasında 180 adet paralel vardır ve bunların arasındaki uzaklık yaklaşık 111 km’dir
Enlemin özellikleri şunlardır:
-
Enlem, bir noktanın Ekvator’a olan açısal uzaklığını gösterir. Enlem değeri, 0° ile 90° arasında değişir. Ekvator 0°, kutup noktaları ise 90° enlem değerine sahiptir .
-
Enlem, yeryüzünde birbirine paralel olarak uzanan ve birbirine eşit uzaklıktaki çemberlerdir. Bu çemberlere paralel denir. Paralellerin başlangıcı Ekvator’dur ve en büyük paraleldir. Ekvator’un çevresi yaklaşık 40.076 km’dir .
-
Enlem, yeryüzünün eşit bölümlerini ifade eder. Ekvator, yeryüzünü iki eşit yarım küreye böler. Bu yarım kürelere kuzey yarım küre ve güney yarım küre denir. Kuzey yarım küredeki enlemlere kuzey enlemi (N), güney yarım küredeki enlemlere güney enlemi (S) denir .
-
Enlem, iklim, bitki örtüsü, gün uzunluğu, gece-gündüz süresi gibi doğal olayları etkiler. Ekvatora yakın yerlerde sıcaklık yüksek, nem fazla, yağış bol iken kutuplara yakın yerlerde sıcaklık düşük, nem az, yağış azdır. Ekvatora yakın yerlerde ormanlar, kutuplara yakın yerlerde buzullar görülür. Ekvatora yakın yerlerde gün uzunluğu ve gece-gündüz süresi hemen hemen eşit iken kutuplara yakın yerlerde gün uzunluğu ve gece-gündüz süresi mevsimlere göre değişir .
