Nükleik asitlerle ilgili verilen metinden yararlanarak soruları cevaplayınız.
1944’e kadar kromozomlardaki hangi bileşenin genleri ve genetik materyali oluşturduğu tam olarak bilinmemekteydi. 1944 yılında DNA’nın kalıtıma ait bilgiyi taşıdığı ve genetik materyal olduğu kanıtlanmıştır. Genetik materyal kendini eşleme, bilgi depolama, bilgiyi ifade etme ve mutasyonla çeşitlenme gibi bazı özellikler göstermektedir.
• Kendini eşleme diğer adıyla replikasyon, tüm organizmaların temel özelliğidir. Hücre döngüsünün bir bölümünde yer alır.
• Depolanan bilgi, bir organizmanın tüm kalıtsal özelliklerinin toplandığı genetik bilgidir.
• Bilginin ifade edilmesi ise son derece karmaşık bir işlemdir. Hücrede bilgi akışının temelini oluşturur. Ancak depolanan bilginin tamamı her zaman ifade edilmez.
• Genetik materyal aynı zamanda mutasyonlar yoluyla organizmalar arasında ortaya çıkan yeni “çeşitliliğin” de kaynağıdır.
Hücrelerde bulunan bir diğer nükleik asit çeşidi ise RNA’dır. DNA’ya göre hücrede çok daha fazla yerde ve fazla sayıda bulunan bu molekülün görevi, canlı yapısının temel maddesi olan proteinlerin sentezlenmesidir. Bu görevi DNA’daki şifrelere göre üretilen RNA molekülleri yapar.
1. DNA ve RNA arasındaki temel farklar nedir? Kısaca açıklayınız.
Cevap:
DNA ve RNA, genetik bilginin taşınması ve protein sentezi gibi hayati işlevlerde önemli rol oynayan iki nükleik asittir. Hem DNA hem de RNA, nükleotid adı verilen yapısal birimlerden oluşurlar, ancak yapı, işlev ve rolleri açısından farklılık gösterirler.
DNA ve RNA arasındaki temel farklar şunlardır:
-
Yapı: DNA, çift sarmal yapısında uzun bir molekül oluştururken, RNA tek sarmal yapısında bulunur. DNA, iki uzun polinükleotid zincirinin birbirine sarılmasıyla oluşur. RNA ise tek bir polinükleotid zincirinden oluşur.
-
Şeker Molekülü: DNA’da şeker molekülü deoksiriboz iken, RNA’da şeker molekülü ribozdur. Deoksiriboz ve riboz arasındaki fark, ikinci karbon atomunda bulunan bir hidroksil grubudur. Deoksiribozda bu grup yoktur, ribozda ise vardır.
-
Bazlar: DNA, adenin (A), timin (T), guanin (G) ve sitozin © bazlarını içerirken, RNA timin yerine ürasil (U) bazını içerir. Adenin ve urasil arasında iki hidrojen bağı, guanin ve sitozin arasında ise üç hidrojen bağı bulunur.
-
Genetik Bilgi Taşıma: DNA, kalıtsal bilgiyi depolar ve hücre bölünmesi sırasında aktarırken, RNA protein sentezi sırasında genetik bilgiyi taşır. DNA, hücre çekirdeğinde bulunur ve kopyalanarak mRNA’ya (messenger RNA) aktarılır. mRNA ise hücre sitoplazmasına taşınır ve ribozomlarda protein sentezine katılır.
-
Stabilite: DNA daha stabil bir moleküldür ve genellikle uzun süreler boyunca depolanabilirken, RNA daha geçici ve hızlı bir şekilde sentezlenir ve parçalanır. DNA’nın stabilitesi, çift sarmal yapısı ve deoksiriboz şekerinin alkali koşullara dayanıklılığı ile ilgilidir. RNA’nın stabilitesi ise tek sarmal yapısı ve riboz şekerinin alkali koşullara duyarlılığı ile ilgilidir.
