Aşağıdaki metin ve görselden faydalanarak soruları cevaplandırınız.
Bakteri kromozomları, halkasal DNA molekülü ile DNA bağlanma proteinlerinden oluşur ve nükleoid adı verilen bir bölge içinde sıkışık olarak bulunur. Halkasal yapıdaki DNA molekülünde üstün kıvrımlı (süperkoil) yapılar sayesinde bakteri kromozomu nükleoid bölgesinde yoğunlaşabilir. Bazı bakteriler aynı kromozomun birden fazla özdeş kopyasını barındırabilir. Bazı bakteri türlerinde plazmit denen küçük boyutlu DNA’lar da bulunur. Örneğin genetik mühendisliği çalışmalarında sıklıkla kullanılan Agrobacterium tumefaciens, bir tane halkasal DNA ve bir tane de plazmit taşır.
Tipik bir ökaryot kromozomu, çift zincirli doğrusal DNA molekülü ile çeşitli proteinlerden oluşur ve 5-10 pm çapındaki bir çekirdeğin içine sığar. Ökaryotlarda DNA, histon ve histon olmayan proteinlerle etkileşim hâlindedir ve kromatin şeklinde organize durumdadır. Kromatinlerde, nükleozom adında tekrarlayan yapısal birimler bulunur. Nükleozom, 8 adet histon proteini etrafına iki kez sarılmış çift zincirli DNA’dan oluşur. Nükleozom oluşumu sayesinde DNA sarmalı orijinal boyunun yaklaşık üçte biri oranında kısalır. Çok sayıda nükleozom da üst üste kıvrılıp katlanarak daha kalın (solenoid) yapılı kromatin iplikleri oluşturur. Ökaryotların kromatinlerini sıkıştırma ve düzenleme şekli, yalnızca büyük miktarda DNA’nın küçük bir alana sığmasına izin vermekle kalmaz, aynı zamanda gen ifadesinin düzenlenmesine de yardımcı olur.
1. “Bakterilerde bir tane halkasal yapılı DNA, sitoplazmaya dağılmış hâlde bulunur.” ifadesine katılır mısınız? Gerekçesiyle açıklayınız.
Cevap:
Evet, bu ifadeye katılırım. Çünkü bakteriler, prokaryotik hücrelerdir ve çekirdek zarı ile çevrili bir çekirdekleri yoktur Bakterilerin genetik materyali, tek bir halkasal DNA molekülüdür ve sitoplazmaya dağılmış halde bulunur Bu DNA, bakterinin tüm özelliklerini belirleyen ve nesilden nesile aktaran kalıtım maddesidir
