12. Sınıf Biyoloji Beceri Temelli Etkinlik Kitabı Sayfa 24 Cevapları - Meb Yayınları

Question

<span itemprop="name">12. Sınıf Biyoloji Beceri Temelli Etkinlik Kitabı Sayfa 24 Cevapları - Meb Yayınları</span>

Answer 1

1. DNA replikasyonu sırasında gerçekleşen olayları kısaca açıklayınız.

Cevap:

DNA replikasyonu sırasında gerçekleşen olaylar şöyle özetlenebilir:

• DNA replikasyonu, hücre bölünmesi öncesinde, S fazında başlar. DNA’nın iki zinciri arasındaki hidrojen bağları, helikaz enzimi tarafından kırılır ve DNA çift sarmalı açılır. Açılan bölgeye replikasyon çatalı denir.
• Replikasyon çatalında, her bir DNA zinciri, yeni bir tamamlayıcı zincir oluşturmak için kalıp olarak kullanılır. Kalıp zincirlerin 3’ uçlarından 5’ uçlarına doğru ilerleyen DNA polimeraz enzimi, her bir nükleotitle eşleşen yeni bir nükleotit ekler. Böylece, yeni zincirler 5’ uçlarından 3’ uçlarına doğru oluşur.
• Replikasyon çatalının ilerleme yönüne göre, iki farklı zincir oluşumu söz konusudur. Önder zincirde, DNA polimeraz enzimi sürekli olarak yeni nükleotitler ekler. Takipçi zincirde ise, DNA polimeraz enzimi parçalı olarak yeni nükleotitler ekler. Bu parçalara Okazaki parçaları denir. Okazaki parçalarının arasındaki boşluklar, ligaz enzimi tarafından doldurulur.
• DNA replikasyonu sonucunda, her bir yeni DNA molekülü, eski bir kalıp zincir ve yeni bir sentezlenen zincirden oluşur. Bu şekilde, DNA’nın niteliği ve niceliği korunmuş olur. Bu tür replikasyona yarı korunumlu replikasyon denir.

2. Hücrelerde DNA replikasyonunda görev alan enzimleri yazarak bu enzimlerin görevlerini kısaca açıklayınız.
Cevap:

Hücrelerde DNA replikasyonunda görev alan enzimler ve görevleri şunlardır:

• Helikaz: DNA’nın iki zinciri arasındaki hidrojen bağlarını kırarak, DNA çift sarmalını açar ve replikasyon çatalını oluşturur.
• Primaz: Yeni sentezlenecek olan DNA zincirinin başlangıç noktasını belirleyen kısa RNA parçaları (primerler) oluşturur. Primerler, DNA polimeraz enziminin çalışması için gereklidir.
• DNA polimeraz: Kalıp olarak kullanılan DNA zincirindeki her bir nükleotitle eşleşen yeni bir nükleotit ekler ve yeni DNA zincirini oluşturur. Ayrıca, eklediği nükleotitleri kontrol eder ve eşleşme hatası varsa düzeltir (proofreading).
• Ligaz: Takipçi zincirde oluşan Okazaki parçalarının arasındaki boşlukları doldurarak, yeni DNA zincirini tamamlar.
• Topoizomeraz: DNA’nın süper sarmal yapısını gevşeterek, replikasyon çatalının ilerlemesine yardımcı olur. Ayrıca, replikasyon sırasında oluşan gerilimi gidererek, DNA’nın kırılmasını önler.

3. Melez DNA içeren bir bakteri bir kez ağır azotlu (15N) ortamda bölündükten sonra bir kez de normal azotlu (14N) ortamda bölünüyor. Bölünme sonunda ortamda azot bakımından normal DNA’ya sahip bakterilerin, melez DNA’ya sahip bakterilere oranı kaçtır?
Cevap:

4. Prokaryot ve ökaryotlarda meydana gelen DNA replikasyonunu karşılaştırınız.

Cevap:

Prokaryot ve ökaryotlarda meydana gelen DNA replikasyonunu karşılaştırmak istiyorsunuz. DNA replikasyonu, hem prokaryotik hem de ökaryotik organizmalarda hücre bölünmesi için bir ön koşuldur. DNA replikasyonu, iki özdeş DNA kopyasının tek bir DNA molekülünden sentezlendiği biyolojik süreçtir. DNA replikasyonu, her yavru hücrenin, ana hücrelerinden aynı genetik bilgi setini miras almasını garanti eder.

Hem prokaryotik hem de ökaryotik DNA replikasyonlarında, yavru hücrede bir eski ve bir yeni iplik bulunur, bu da onları yarı koruyucu DNA replikasyonları yapar. DNA replikasyonu prokaryotlarda ve ökaryotlarda çok benzerdir; bununla birlikte, genetik materyalin boyutu ve karmaşıklığı nedeniyle ince farklılıklar olabilir.

Prokaryotlarda DNA replikasyonu, tek bir replikasyon kaynağında gerçekleşirken, ökaryotlarda çoklu replikasyon orijinlerinde gerçekleşir. Prokaryotlarda DNA replikasyonu, üç ana adıma ayrılabilir: başlatma, uzama ve sonlandırma. Ökaryotlarda ise dört ana adım vardır: lisanslama, başlatma, uzama ve sonlandırma.

Prokaryotlarda DNA replikasyonu üç polimeraz enzimi içerir; yani DNA polimeraz I, DNA polimeraz II ve DNA polimeraz III’tür. Buna karşılık, ökaryotların DNA replikasyonu dört tip polimeraz enzimi içerir; yani α, β, γ ve δ. DNA polimerazın fonksiyonel çeşidi ökaryotlarda spesifiktir, prokaryotlarda çok çeşitlidir.

Prokaryotlarda DNA replikasyonu sırasında Okazaki fragmanları sürekli olarak üretiliyor çünkü gecikmeli sarmal, DNA’yı 5’ ila 3’ yönünde sentezlemek için RNA primerleri gerektiriyor. Ökaryotlarda ise Okazaki fragmanları daha kısadır ve daha sık sentezlenir.

Prokaryotlarda DNA replikasyonu yaklaşık 1000 baz çifti/saniye hızında gerçekleşirken, ökaryotlarda yaklaşık 50 baz çifti/saniye hızındadır. Bu farkın nedeni, ökaryotların daha büyük ve daha karmaşık genomlarına sahip olması ve daha fazla düzenleme ve onarım mekanizmasına ihtiyaç duymasıdır.