Aşağıda verilen metin ve görselden yararlanarak soruları cevaplayınız.
DNA molekülü bütün hücrelerde bulunur ve hücre bölünmelerinden önce kendini yarı korunumlu olarak eşler. DNA molekülünün kendini eşlemesi sırasında DNA polimeraz, DNA ligaz ve helikaz enzimleri görev alır. DNA’nın her bir zinciri yeni sentezlenecek olan DNA zincirleri için bir kalıp görevi yapar. Helikaz enzimi bazlar arasındaki hidrojen bağlarının koparılmasında rol oynar ve sarmal yapısının açılmasını ve replikasyon çatallarının oluşmasını sağlar. DNA polimeraz enzimi ise açılan zincirlerdeki bazların karşılarına uygun nükleotitlerin eşlenmesini sağlar. Replikasyon sırasında DNA polimeraz enziminin eklediği yeni nükleotitlerden oluşan DNA parçacıkları DNA ligaz enzimi tarafından birbirine bağlanır. Eşlenmenin tamamlanmasıyla bir zinciri eski nükleotitlerden oluşan diğeri ortamdan alınan yeni nükleotitlerden meydana gelmiş, birbirinin aynısı olan iki DNA molekülü oluşur.
1. Bir bireyin aynı tip hücrelerinde DNA’nın niteliğinin ve niceliğinin aynı kalmasını sağlayan olayların neler olduğunu açıklayınız.
Cevap:
Bir bireyin aynı tip hücrelerinde DNA’nın niteliğinin ve niceliğinin aynı kalmasını sağlayan olaylar şunlardır:
-
DNA replikasyonu: Hücre bölünmesi öncesinde, DNA kendini kopyalar ve her bir kız hücreye aynı miktarda ve aynı dizilimde DNA verir. DNA replikasyonu sırasında, DNA polimeraz enzimi, DNA’nın her iki zincirini de okuyarak, tamamlayıcı yeni zincirler oluşturur. Böylece, her yeni DNA molekülü, eski bir kalıp zincir ve yeni bir sentezlenen zincirden oluşur. Bu şekilde, DNA’nın niteliği ve niceliği korunmuş olur.
-
DNA onarımı: Hücre içinde veya dışında çeşitli etkenler (mutajenler) nedeniyle DNA’da hasarlar veya hatalar oluşabilir. Bu hasarlar veya hatalar, DNA’nın yapısını veya işlevini bozabilir. Hücre, bu hasarları veya hataları onarmak için çeşitli mekanizmalar kullanır. Örneğin, eşleşme onarımı, eksizyon onarımı, rekombinasyon onarımı gibi. DNA onarımı sayesinde, DNA’nın doğruluğu ve bütünlüğü sağlanır
