a) COVID-19 hastalığı için geliştirilen dört aşı çeşidi arasında hangileri geleneksel (klasik) hangileri biyoteknolojik yöntemlerle elde edilmiştir, bu soruya şu cevabı verebiliriz:
-
COVID-19 hastalığı için geliştirilen dört aşı çeşidi, şunlardır:
-
İnaktif aşılar: Hastalığa neden olmayan ancak bağışıklık yanıtı oluşturan etkisizleştirilmiş virüs içeren aşılar. Örneğin; Sinovac’ın ürettiği CoronaVac aşısı bu türdendir.
-
Protein bazlı aşılar: Virüsün proteinlerini taklit eden veya taşıyan protein parçalarını kullanan aşılar. Örneğin; Novavax’ın geliştirdiği NVX-CoV2373 aşısı bu türdendir.
-
Viral vektör aşıları: Virüsün genetik kodunu taşıyan ve güvenli bağışıklık yanıtı oluşturmak için başka bir virüs içine yerleştirilen aşılar. Örneğin; Oxford/AstraZeneca’nın ürettiği AZD1222 aşısı veya Sputnik V aşısı bu türdendir.
-
mRNA ve DNA aşıları: Virüsün genetik kodunu taşıyan ve kendi başına güvenli bağışıklık yanıtı oluşturan protein üretmek için genetik olarak tasarlanmış RNA ve DNA parçacıklarını kullanan son teknoloji bir yaklaşım. Örneğin; BioNTech/Pfizer’in ürettiği BNT162b2 aşısı veya Moderna’nın ürettiği mRNA-1273 aşısı bu türdendir .
-
Bu aşı çeşitleri arasında, geleneksel (klasik) yöntemlerle elde edilenler, inaktif aşılar ve protein bazlı aşılar olarak sınıflandırılabilir. Çünkü bu aşılar, enfeksiyona sebep olan virüslerin veya proteinlerinin vücuda verilmesi ile bağışıklık sisteminin uyarılmasını sağlayan klasik yöntemleri kullanmaktadır.
-
Bu aşı çeşitleri arasında, biyoteknolojik yöntemlerle elde edilenler, viral vektör aşıları, mRNA ve DNA aşıları olarak sınıflandırılabilir. Çünkü bu aşılar, gen teknolojisi kullanarak virüsün genetik materyalini taşıyan veya üreten yeni nesil yöntemleri kullanmaktadır.
b) Sinovac’ın ürettiği aşı ile BioNTech/Pfizer’m ürettiği aşıyı içerik açısından karşılaştıracak olursak:
-
Sinovac’ın ürettiği CoronaVac aşısı, inaktif bir aşıdır. Bu demek oluyor ki, bu aşı, COVID-19’a neden olan SARS-CoV-2 virüsünün etkisizleştirilmiş halini içermektedir. Bu virüs, kimyasal maddeler kullanılarak öldürülür ve vücuda verildiğinde bağışıklık sistemi tarafından tanınarak antikor üretilmesini sağlar. Bu aşının içeriğinde, etkisizleştirilmiş virüsün yanı sıra alüminyum hidroksit gibi bir adjuvan (bağışıklık yanıtını güçlendiren madde), sodyum klorür, disodyum fosfat dihidrat ve monosodyum fosfat monohidrat gibi maddeler de bulunmaktadır.
-
BioNTech/Pfizer’in ürettiği BNT162b2 aşısı, mRNA bir aşıdır. Bu demek oluyor ki, bu aşı, COVID-19’a neden olan SARS-CoV-2 virüsünün genetik kodunun bir bölümünü içermektedir. Bu genetik kod, virüsün hücreye girmesini sağlayan dikensi proteinin yapısını belirler ve vücuda verildiğinde hücreler tarafından alınarak bu proteinin kopyasının üretilmesini sağlar. Bu protein, bağışıklık sistemi tarafından tanınarak antikor üretilmesini sağlar. Bu aşının içeriğinde, mRNA’nın yanı sıra yağ kürecikleri (lipid nanopartiküller) olarak adlandırılan ve mRNA’nın hücrelere ulaşmasına yardımcı olan maddeler, potasyum klorür, monobazik potasyum fosfat, sodyum klorür, dibazik sodyum fosfat dihidrat ve sukroz gibi maddeler de bulunmaktadır.
