5. mRNA aşısı, bir virüsün protein oluşturmak için kullandığı RNA’nın sentetik bir versiyonunu içerir. Bu aşının yapıldığı bir bireyin aşılamayla COVID-19 hastalığına yakalanması mümkün olabilir mi?
Cevap:
-
mRNA aşısı, koronavirüsün genetik kodunun bir bölümünü içeren ve hücrelere virüsten alınan dikensi proteinin kopyasını üretmeyi öğreten bir aşıdır. Bu sayede bağışıklık sistemi antikor üretir ve virüse karşı savunma geliştirir.
-
mRNA aşısı, COVID-19 hastalığına karşı yüksek oranda koruma sağlamaktadır. BioNTech ve Moderna’nın geliştirdiği mRNA aşılarının yüzde 90’ın üzerinde etkin olduğu gösterilmiştir. Ayrıca mRNA aşıları, hastalığın ciddi seyretmesini ve ölüm riskini de önemli ölçüde azaltmaktadır.
-
mRNA aşısı yaptıran bir bireyin COVID-19 hastalığına yakalanması mümkündür, ancak bu olasılık çok düşüktür. Aşıların hiçbirinin yüzde 100 koruma sağlamadığı bilinmektedir. Ayrıca virüsün mutasyon geçirmesi de aşının etkinliğini azaltabilir. Ancak mRNA aşıları, hastalığa yakalansalar bile kişilerin hastaneye yatma veya ölme ihtimalini büyük oranda düşürmektedir. Bu nedenle mRNA aşılarının güvenli ve etkili olduğu söylenebilir.
6. mRNA doğrudan vücuda enjekte edildiğinde vücutta bulunan doğal enzimler tarafından parçalanır. COVID-19 için üretilen mRNA aşısı etkin hâlde nasıl vücuda verilmektedir?
Cevap:
-
COVID-19 için üretilen mRNA aşısı, virüsün genetik kodunun bir bölümünü içeren ve hücrelere virüsten alınan dikensi proteinin kopyasını üretmeyi öğreten bir aşıdır. Bu sayede bağışıklık sistemi antikor üretir ve virüse karşı savunma geliştirir.
-
mRNA aşısı, vücuda verilirken, mRNA moleküllerinin parçalanmasını önlemek için yağ kürecikleri (lipid nanopartiküller) ile kaplanır. Bu kürecikler, mRNA’nın hücre zarından geçmesine ve hedef hücrelere ulaşmasına yardımcı olur. Ayrıca mRNA’nın yapısında da bazı değişiklikler yapılır, böylece enzimler tarafından daha zor parçalanır.
-
mRNA aşısı, kas içine enjekte edilir. Enjeksiyon yapılan bölgedeki kas hücreleri, mRNA’yı alır ve dikensi proteinin kopyasını üretir. Bu proteinler, bağışıklık sisteminin tanıması ve tepki vermesi için hücre yüzeyine taşınır veya kan dolaşımına salınır. Böylece mRNA aşısı, etkin bir şekilde vücuda verilmiş olur.
7. COVID-19 hastalığına karşı geliştirilen aşı çeşitleri içerisinde canlı attenüe aşı çalışmalarının neden yer almadığına yönelik bir hipotez öneriniz.
Cevap:
Canlı attenüe aşılar, zayıflatılmış virüslerin vücuda verilmesi ile bağışıklık sisteminin uyarılmasını sağlayan aşı türleridir. Bu aşılar, hastalık yapma yeteneği azaltılmış olsa da, bazı durumlarda hastalığa neden olabilir veya virüsün mutasyona uğrayarak yeniden güçlenmesine yol açabilir.
-
COVID-19 hastalığına karşı geliştirilen aşı çeşitleri, canlı attenüe aşıları içermemektedir. Bunun nedeni, COVID-19’un yeni ve ölümcül bir hastalık olması ve canlı attenüe aşıların güvenliği ve etkinliği konusunda yeterli bilgi ve deneyim olmaması olabilir. Ayrıca, canlı attenüe aşıların geliştirilmesi ve üretilmesi uzun zaman alabilir ve COVID-19 pandemisi için acil bir ihtiyaç duyulan aşıları sağlamakta yetersiz kalabilir.
-
Bu nedenle, COVID-19 hastalığına karşı geliştirilen aşı çeşitleri, canlı attenüe aşıları yerine, etkisizleştirilmiş virüs içeren inaktif aşılar, virüsün proteinlerini taklit eden protein bazlı aşılar, virüsün genetik kodunu taşıyan viral vektör aşıları veya mRNA ve DNA aşıları gibi farklı teknolojileri kullanmaktadır. Bu aşılar, canlı attenüe aşılara göre daha güvenli, etkili ve hızlı bir şekilde geliştirilebilir ve üretilebilir.
