Fotosentez mekanizmasını özetleyen aşağıdaki metin ve görselden yararlanarak soruları cevaplayınız.
Klorofil taşıyan canlıların ışık enerjisini kullanarak inorganik maddelerden organik madde sentezlenme- sine fotosentez denir. İnorganik maddelerden organik madde sentezleyen canlılara ototrof canlılar, organik besin sentezleyemeyen ve dışardan hazır olarak alan canlılara heterotrof canlılar denir. Fotosentez, ekosistemlerde besin ve enerji akışının temelini oluşturan en önemli biyolojik olaydır. Bitkiler fotosentez için gerekli olan su ve mineralleri, kökleri ile topraktan alırken C02’yi ise atmosferden ya da oksijenli solunum sırasında ürettikleri CO ’ den alır. Fotosentezde oluşan O ’nin fazlası atmosfere verilir.
1. Fotosentezde üretilen besinin karbon ve oksijen kaynağı karbondioksit gazıdır. Bu bilginin doğruluğunu görseldeki madde giriş çıkışlarından yararlanarak ispatlayınız.
Cevap:
Bu bilgi doğrudur. Görseldeki madde giriş çıkışlarından yararlanarak şöyle ispatlayabiliriz:
-
Fotosentezde kullanılan karbondioksit gazı, bitkinin yapraklarındaki küçük gözenekler olan stomalardan alınır. Bu gaz, bitkinin hücrelerindeki kloroplastlarda bulunan klorofil tarafından ışık enerjisiyle parçalanır. Parçalanan karbondioksit gazının karbon atomları, bitkinin besini olan glikoz molekülünün yapısına katılır. Glikoz molekülü, 6 tane karbon atomu içerir.
-
Fotosentezde açığa çıkan oksijen gazı ise, karbondioksit gazının parçalanması sonucu oluşan oksijen atomlarının birleşmesinden kaynaklanır. Oksijen gazı, 2 tane oksijen atomu içerir. Oksijen gazı, bitkinin yapraklarındaki stomalardan dışarı verilir.
-
Böylece, fotosentezde üretilen besinin karbon ve oksijen kaynağının karbondioksit gazı olduğu görülür.
2. Yanda verilen görsel kloroplastta aittir. Kloroplastın yapısında DNA ve RNA’nın bulunduğu kısımları gösteriniz. Bu yapıda klorofil tam olarak nerede bulunur?
Cevap:
Görselde verilen kloroplastın yapısında DNA ve RNA’nın bulunduğu kısımları şöyle gösterebiliriz:
-
DNA, kloroplastın stroma adı verilen sıvı kısmında yer alır. DNA, kloroplastın kendini çoğaltmasını ve bazı proteinleri sentezlemesini sağlar.
-
RNA, hem stromada hem de tilakoid zar sisteminde bulunur. RNA, kloroplastın protein sentezinde ve gen ifadesinde rol oynar.
Bu yapıda klorofil tam olarak nerede bulunur sorusunun cevabı ise şöyledir:
-
Klorofil, kloroplastın tilakoid zar sisteminde bulunur. Tilakoid zar sistemi, granum adı verilen yığınlar halinde düzenlenmiştir. Klorofil, güneş ışığını soğurarak fotosentez için gerekli enerjiyi sağlar.
