Galvanometre, küçük bir elektrik akımını bir manyetik iğnenin veya bir bobinin bir manyetik alanda hareketiyle tespit eden veya ölçen bir alettir. Galvanometre, akımın yönüne ve şiddetine bağlı olarak bir ibreyi saptırır.
Engelmann deneyinde, aerob bakterilerin oksijene duyarlılığından yararlanarak fotosentez hızını ölçmüştür. Aerob bakteriler, fotosentez sırasında açığa çıkan oksijeni tüketerek galvanometrede bir akım oluşturmuşlardır. Bu akım, fotosentez hızıyla orantılıdır.
Eğer Engelmann deneyinde aerob bakteriler yerine zorunlu anaerob bakteriler (sadece oksijensiz solunum yapabilen bakteriler) konulsaydı, bu bakteriler oksijenden kaçınmak için su yosununun üzerindeki oksijen üretmeyen bölgelerde konumlanırdı. Bu bölgeler, sarı ve yeşil ışığa maruz kalan bölgeler olurdu. Çünkü sarı ve yeşil ışık, fotosentez için uygun olmayan dalga boylarıdır ve bu bölgelerde daha az oksijen üretilir.
Bu durumda, galvanometrede okunan değerlerin A ve B deneyinde B değerine yakın olmasını beklerdik. Çünkü B deneyinde de su yosunu karanlıkta tutulmuş ve fotosentez yapmamıştır. Dolayısıyla, oksijen üretimi ve akım oluşumu da çok az olmuştur. A deneyinde ise su yosunu beyaz ışık altında tutulmuş ve fotosentez yapmıştır. Bu nedenle, oksijen üretimi ve akım oluşumu daha fazla olmuştur.
Özetle, yeşil ve mor ışık altında galvanometrede okunan değerlerin A ve B deneyinde B değerine yakın olmasını beklerdik. Çünkü yeşil ve mor ışık altında fotosentez hızı düşük olurdu ve zorunlu anaerob bakteriler oksijenden kaçınarak akım oluşturmazdı. B deneyinde de fotosentez hızı düşük olduğu için akım oluşumu azdı. A deneyinde ise fotosentez hızı yüksek olduğu için akım oluşumu fazlaydı.
2. Yapılan bu çalışmada bağımlı ve bağımsız değişkenlerin neler olduğunu belirtiniz.
Cevap:
Bağımlı Değişken – Galvanometredeki değer
Bağımsız Değişken – Işığın rengi
3. Aşağıdaki çalışmada A ışığının renginin yeşil olduğu bilindiğine göre B ışığının, galvanometredeki değeri dikkate aldığınızda hangi renk olmasını beklersiniz?
Cevap:
Aşağıdaki çalışmada A ışığının renginin yeşil olduğu bilindiğine göre B ışığının, galvanometredeki değeri dikkate aldığınızda kırmızı olmasını beklerdik. Gerekçesi şöyledir:
Fotosentez, bitkilerin ışık enerjisini kimyasal enerjiye dönüştürdüğü bir süreçtir. Fotosentez sırasında, bitkiler suyu oksijene ve hidrojen iyonuna parçalarlar. Oksijen gazı olarak açığa çıkar ve kabarcık oluşturur. Hidrojen iyonları ise karbondioksiti şekerlere dönüştürmek için kullanılır.
Fotosentez, ışığın dalga boyuna bağlı olarak değişir. Bitkiler, fotosentetik pigmentler adı verilen moleküllerle ışığı absorbe ederler. Fotosentetik pigmentlerin en önemlisi klorofildir. Klorofil, mavi ve kırmızı ışığı en iyi absorbe ederken, yeşil ışığı absorbe etmez. Bu nedenle, bitkiler yeşil renkte görünür.
Galvanometre, küçük bir elektrik akımını bir manyetik iğnenin veya bir bobinin bir manyetik alanda hareketiyle tespit eden veya ölçen bir alettir. Galvanometre, akımın yönüne ve şiddetine bağlı olarak bir ibreyi saptırır.
Çalışmada, aerob bakterilerin oksijene duyarlılığından yararlanarak fotosentez hızını ölçmüştür. Aerob bakteriler, fotosentez sırasında açığa çıkan oksijeni tüketerek galvanometrede bir akım oluşturmuşlardır. Bu akım, fotosentez hızıyla orantılıdır.
A ışığının renginin yeşil olduğu bilindiğine göre, bu ışık altında fotosentez hızı düşük olacaktır. Çünkü yeşil ışık, fotosentez için uygun olmayan bir dalga boyudur ve klorofil tarafından absorbe edilmez. Bu nedenle, oksijen üretimi ve akım oluşumu da az olacaktır.
B ışığının renginin kırmızı olmasını beklerdik. Çünkü kırmızı ışık, fotosentez için uygun bir dalga boyudur ve klorofil tarafından iyi absorbe edilir. Bu nedenle, oksijen üretimi ve akım oluşumu da fazla olacaktır.
Özetle, aşağıdaki çalışmada A ışığının renginin yeşil olduğu bilindiğine göre B ışığının, galvanometredeki değeri dikkate aldığınızda kırmızı olmasını beklerdik. Çünkü yeşil ışık altında fotosentez hızı düşük, kırmızı ışık altında ise yüksek olurdu.
4. 3. soruda A ve B ışığı altında galvanometrelerde okunan değerlerin farklı olmasının nedeninin ne olduğunu açıklayınız.
Cevap: Galvanometrede farklı değerlerin görülmesi, klorofil çözeltisinin farklı ışık renklerinin değişik değerlerde soğurulmasıdır. Bu farklı soğurulma sonunda fotoelektrik tüp farklı değerde elektrik üretecek ve galvanometre farklı değerleri ölçecektir.
