Bir canlının besin üretimi esnasında CO2 ve H2S kullanıldığını söyleyen bir biyoloji öğretmeni, muhtemelen kemosentez yapan bir canlıdan bahsediyordur. Çünkü kemosentez, ışık enerjisi kullanmadan ya da olmadan organik madde üretilmesi olayıdır. Gerekli olan enerji; kükürt, demir, hidrojen ve azot gibi inorganik bileşikler ya da metanın oksitlenmesiyle elde edilir. Kemosentez yapan bakteriler, inorganik maddeleri oksitleyerek elde ettikleri kimyasal enerjiyi kullanarak CO2 ve H2O’dan kendilerine karbonhidratlı besinler üretirler.
Fotosentez ise, klorofil ya da kloroplastlarda (kloroplastlarda da klorofil yoluyla) ışık kullanarak organik madde üretilmesi olayıdır. Fotosentez genel olarak bitkiler tarafından yapılmakla birlikte klorofil ya da kloroplast taşıyan mikroorganizmalar ve mavi-yeşil algler tarafından da yapılmaktadır. Fotosentez yapan canlılar, ışık enerjisinden kullanarak enerjiyi depolarlar ve bunu organik bileşiklerin üretimi için kullanırlar.
Bu nedenle, fotosentez mi kemosentez mi yaptığını ayırt edebilmek için kullanılan enerji kaynağına dikkat edilmelidir. Kemosentez kimyasal enerji kullanırken, fotosentez güneş ışığı enerjisi kullanır. Ayrıca, fotosentez yapan canlılar genellikle su (H2O) kullanırken, kemosentez yapan canlılar hidrojen sülfür (H2S) veya başka inorganik bileşikler kullanabilirler.
4. Kemosentez yapan canlılara en bilindik örnek, derin denizlerde güneş ışığının ulaşamadığı bölgelerdeki hidrotermal bacaların ve sülfür/metan sızıntılarının etrafında yaşayan bakterilerdir. Bu kemosentetik bakteriler, deniz tabanında veya midye ve tüp solucanı gibi canlıların içinde yaşar. Bakteriler bu canlılarla mutualist bir ilişki kurar.
Cevap:
a) Kemosentez, ışık enerjisi olmadan organik madde üretilmesidir. Kemosentez yapan bakteriler, inorganik maddeleri oksitleyerek elde ettikleri kimyasal enerjiyi kullanarak CO2 ve H2O’dan karbonhidratlı besinler yaparlar. Örneğin, derin denizlerdeki hidrotermal bacaların ve sülfür/metan sızıntılarının etrafında yaşayan bakteriler, demir, kükürt, hidrojen veya azot gibi maddeleri oksitleyerek kemosentez yaparlar.
b) Kemosentez yapan bakterilere başka örnekler şunlardır:
-
Azot bakterileri: Toprakta veya bitki köklerinde yaşayan ve atmosferdeki azotu amonyak veya nitrat haline dönüştüren bakterilerdir.
-
Demir bakterileri: Demir içeren kaynak sularında veya maden ocaklarında yaşayan ve demiri oksitleyerek kemosentez yapan bakterilerdir.
-
Kükürt bakterileri: Kükürtlü ortamlarda yaşayan ve kükürt veya sülfür bileşiklerini oksitleyerek kemosentez yapan bakterilerdir.
-
Hidrojen bakterileri: Hidrojen gazını oksitleyerek kemosentez yapan bakterilerdir.
5. Fotosentez ve kemosentez ile ilgili aşağıda verilen özelliklerin harflerini Venn şemasına uygun şekilde yazınız.
a- Gündüz gerçekleşir.
b- Karbon kaynağı CCVdir.
c- Prokaryotlarda görülür.
ç- Oksijen üretir.
d- Ökaryotlarda görülür.
e- Gece gerçekleşebilir.
f- Hidrojen kaynağı su olabilir.
g- Hidrojen kaynağı H2S, H2 olabilir.
ğ- Klorofil bulunur.
h- Oksidatif fosforilasyon görülür.
i- Fotofosforilasyon görülür.
Cevap:
