Aşağıda verilen metin ve deney düzeneğinden yararlanarak soruları cevaplayınız.
Aşağıda verilen şekil, oksijenli solunumda reaksiyona girenleri ve ürünleri gözlemleyebilmek için oluşturulan bir deney düzeneğini göstermektedir. Deney düzeneğindeki ilk kap, hava girişi sağlanmış ve 2. kaptaki tüpe hava geçişi için bağlantı kurulmuş kapalı bir ortamdır. Bu kabın içine kireç suyu konulmuştur. İkinci kabın içerisinde 20 °C su banyosu, termometre ve deney tüpü bulunmaktadır. Buradaki termometre su banyosunun sıcaklığını kontrol etmek için kullanılmıştır. Tüp içerisine sodyum hidroksit çözeltisi, termometre, canlı bir böcek, besin maddesi, böceğin sodyum hidroksitten zarar görmesini engellemek için de pamuk kullanılmıştır. Tüpe içerisinde renkli bir sıvı bulunan U borusu bağlanmıştır.
1. Düzenekteki ilk kapta kireç suyu bulunmaktadır. Bu kaba kireç suyu konulmasındaki amacı açıklayınız.
Cevap:
Düzenekteki ilk kapta kireç suyu bulunmaktadır. Bu kaba kireç suyu konulmasındaki amacı şöyledir:
-
Kireç suyu, kalsiyum hidroksit (Ca(OH)2) çözeltisidir. Kireç suyu, karbondioksit (CO2) ile reaksiyona girerek kalsiyum karbonat (CaCO3) ve su (H2O) oluşturur. Bu reaksiyonun genel denklemi şöyledir:
Ca(OH)2 + CO2 --> CaCO3 + H2O
-
Kalsiyum karbonat, sulu çözeltide çözünmeyen beyaz bir katıdır. Bu nedenle, kireç suyu karbondioksit ile reaksiyona girdiğinde çözelti bulanıklaşır. Bu bulanıklık, karbondioksit varlığının bir göstergesidir.
-
Düzenekteki ilk kapta kireç suyu konulmasındaki amaç, böceğin solunum yaparak ortama verdiği karbondioksit miktarını ölçmek içindir. Böcek solunum yaptıkça, hava girişi sağlanan kapalı ortamda CO2 miktarı artar. Bu CO2, 2. kaptaki tüpten geçerek ilk kapta bulunan kireç suyu ile reaksiyona girer ve çözeltiyi bulanıklaştırır. Böylece, solunum sonucu oluşan CO2 miktarı, kireç suyunun bulanıklık derecesine göre tahmin edilebilir.
2. Böcek konulan tüpteki termometrede bir değişim olmasını bekler misiniz? Sebebini açıklayınız.
Cevap:
Böcek konulan tüpteki termometrede bir değişim olmasını beklerim. Sebebi şöyledir:
-
Böcek, solunum yaparak besinleri oksijenle yakar ve enerji üretir. Bu enerjinin bir kısmı ısı olarak açığa çıkar. Bu nedenle, böcek solunum yaptıkça, tüp içindeki sıcaklık artar.
-
Tüp içindeki sıcaklık arttıkça, termometredeki sıvı genleşir ve yükselir. Bu da termometrede bir değişim olduğunu gösterir.
-
Dolayısıyla, böcek konulan tüpteki termometrede bir değişim olmasını beklerim.
