Aşağıdaki metni okuyarak 1 ve 2. soruları cevaplayınız.
Tüm canlıların hayatını sürdürebilmesi için enerjiye ihtiyacı vardır ve bu enerji besinlerden alınır. Eko- sistemdeki fotosentetik canlılar, güneş enerjisini fotosentez yoluyla kimyasal enerjiye çevirerek besinlerin yapısında depo eder. Besinlerin hücre içerisindeki mitokondrilerde oksijen yardımıyla parçalanması sonucunda da bu enerji oksijenli solunum yoluyla elde edilir. Fotosentez yalnızca klorofil bulunan hücrelerde, oksijenli solunum ise birçok canlı hücrede gerçekleşir. Fotosentez ve oksijenli solunum tepkimeleri arasında birbirlerini tamamlayıcı bir ilişki bulunmaktadır. Fotosentez ile oluşturulan 02 ve besinler oksijenli solunumda kullanılır. Oksijenli solunumun yan ürünleri olan C02 ve H20, fotosentezin ham maddesidir. Fotosentez ürünleri olmadan oksijenli solunum, oksijenli solunum ürünleri olmadan da fotosentez gerçekleşemez.
1. Yaşamın devamı için gerekli olan fotosentez – oksijenli solunum döngüsünde görev alan organelleri, üretilen ve tüketilen maddeleri aşağıdaki şekil üzerinde gösteriniz.
2. Bitkilerin azalmasının sonuçlarını yukarıdaki şekle bakarak açıklayınız.
Cevap:
Bitkilerin azalması, fotosentez – oksijenli solunum döngüsünü bozacaktır. Bu durumda, atmosferdeki karbondioksit miktarı artacak, oksijen miktarı azalacaktır. Bu da iklim değişikliği, küresel ısınma, asit yağmurları gibi çevresel sorunlara yol açacaktır. Ayrıca bitkilerin azalması, besin zincirinin bozulmasına ve biyolojik çeşitliliğin azalmasına neden olacaktır. Bitkiler hem kendileri hem de diğer canlılar için hayati önem taşıyan enerji ve organik madde kaynağıdır. Bu nedenle bitkilerin korunması ve artırılması yaşamın devamı için gereklidir.
Aşağıdaki metinden yararlanarak 3, 4 ve 5. soruları cevaplayınız.
Bitkiler gündüz hem fotosentez hem de solunum yapar. Fotosentez sonucunda besin ve oksijen üretildiği için madde artışı olur. Gece doğal ortamlarda fotosentez durur fakat solunum devam eder. Diğer bir deyişle canlılar ortama C02 verirler fakat fotosentez durduğu için ortamdaki C02 tüketilmez. Solunumda besin kullanıldığı için ağırlık azalır.
Fotosentez hızı = Solunum hızı olursa:
02 li solunumda üretilen C02 ve fotosentezde üretilen 02 atmosfere verilmeyecek, atmosferden de 02 ve CÖ2 alınmayacaktır. Bitkide üretilen besin aynı ölçüde tüketileceği için ağırlığın değişmesi beklenmez.
3. Fotosentez hızı > Solunum hızı olması durumunda 02, C02 ve besin miktarı açısından sonuçlarının neler olduğunu açıklayınız.
Cevap:
Fotosentez hızı > Solunum hızı olması durumunda, şu sonuçlar ortaya çıkar:
-
O2 miktarı artar. Çünkü fotosentezde üretilen O2’nin bir kısmı solunumda tüketilir, ancak O2’nin büyük bir kısmı atmosfere verilir.
-
CO2 miktarı azalır. Çünkü solunumda üretilen CO2 atmosfere verilmez, tekrar fotosentezde kullanılır. Ancak CO2 yeterli gelmediği için atmosferden CO2 alınır.
-
Besin miktarı artar. Çünkü fotosentezde üretilen besinin bir kısmı solunumda tüketilir, geriye kalan besin yapıya katılır ve depo edilir. Bundan dolayı bitkide ağırlık artışı olur.
