Aşağıda verilen metin ve görselden faydalanarak soruları cevaplayınız.
Bitkinin sürgün sistemi içinde yer alan yaprak; fotosentez, gaz alışverişi ve terlemeyi sağlayan bitki organıdır. Ayrıca örtü doku, temel doku ve iletim doku olmak üzere üç farklı dokudan oluşur (Görsel 1).
Yapraklardaki örtü doku, tek sıralı hücrelerden oluşan ve klorofil bulundurmayan epidermis hücrelerinden oluşmaktadır. Epidermis üzerinde bitkiyi su kaybına karşı koruyan, kalınlığı bitkinin yaşadığı ortama göre değişen mumsu, şeffaf kütikula tabakası bulunur. Epidermis hücrelerinin farklılaşmasıyla stoma, hidatot, tüy ve diken (emergens) denilen yapılar meydana gelir. Stomalar, bitkilerde gaz alışverişini ve terlemeyi sağlar. Stomaların sayısı, konumu, dağılımı bitkilerin yaşadıkları ekolojik koşullara göre değişir. Hidatotlar sıcak ve nemli havalarda fazla suyun damlama (gutasyon) ile atılmasında görevlidir. Tüyler bitkilerde örtü, savunma, salgı, tırmanma, emme gibi farklı yapı ve görevlere sahip iken dikenler hayvanlara karşı korunma ve savunmayı sağlar. Yaprağın mezofil tabakasında temel dokuyu oluşturan palizat parankiması silindirik ve düzenli dizilişe sahip bol kloroplastlı hücrelerden oluşmakta; sünger parankiması düzensiz dizilim gösteren, palizat parankimasına göre daha az kloroplast taşıyan hücrelerden oluşmaktadır. Yapraklarda su ve mineralleri taşıyan odun borusu (ksilem) ile organik besinleri taşıyan soymuk borusu (floem) iletim doku elemanıdır.
1. Epidermisin farklılaşması sonucunda oluşan klorofilli bekçi hücreleri fotosentez yapmaktadır, ancak epidermis hücrelerinin klorofili yoktur ve fotosentez yapamaz. “Epidermis hücrelerinin klorofil sentezleme geni yoktur.” görüşüne katılır mısınız? Düşüncelerinizi açıklayınız.
Cevap:
Hayır, “Epidermis hücrelerinin klorofil sentezleme geni yoktur.” görüşüne katılmıyorum. Çünkü epidermis hücreleri klorofil sentezleme genine sahiptir ancak bu gen inaktiftir. Bekçi hücrelerine dönüştüğünde klorofil sentezleme geni aktifleşmektedir. Bu sayede bekçi hücreleri fotosentez yapabilmekte ve bitkiye oksijen ve besin sağlayabilmektedir. Epidermis hücreleri ise fotosentez yapamazlar çünkü kloroplast içermezler ve kütikula tabakası ile kaplıdırlar. Bu tabaka su kaybını önlemek için suya ve gazlara karşı geçirgenliği azaltır. Dolayısıyla epidermis hücrelerinin fotosentez yapamamasının nedeni klorofil sentezleme geninin olmaması değil, aktif olmamasıdır.
