Araştırmacının hedefine ulaşamamasının nedeni, kültür ortamındaki oksin ve sitokinin hormonlarının oranının uygun olmaması olabilir. Bitki hücreleri, oksin ve sitokinin hormonlarının etkisiyle farklılaşarak sürgün veya kök oluştururlar. Oksin hormonu, bitkinin sürgün uçlarında, genç yapraklarda, gelişmekte olan meyve ve tohumlarda sentezlenir. Sitokinin hormonu ise kök uçlarında sentezlenir ve ksilemle meristem dokulara, tohumlara, yapraklara ve meyvelere taşınır
. Kültür ortamındaki oksin / sitokinin oranı, hücre farklılaşmasını belirler. Kültür ortamındaki değişken miktarlarda oksin ve sitokinin farklı büyüme tepkileri üretir
. Kültür ortamındaki oksin / sitokinin oranı yüksekse sürgün oluşumu, düşükse kök oluşumu artar
. Araştırmacı, kültür ortamındaki oksin / sitokinin oranını ayarlayarak hücre topluluklarından sürgün ve kök farklılaşması sağlayabilir.
4. Bitkilerde tepe tomurcuğunda üretilen oksin, bitkinin alt bölümlerine tepe tomurcuğunun hemen altındaki taşıma bölgesiyle iletilir. Düzenlenen bir deneyde aynı bitkiden üç taşıma bölgesi kesilerek çıkarılmıştır. Deneydeki 1 ve 3. uygulamalarda kullanılan taşıma bölgeleri, bitkideki konumunda; 2. uygulamada kullanılan ise ters konumda olacak şekilde, aşağıdaki şemada gösterildiği gibi oksin içeren ve oksin içermeyen iki ağar bloku araşma yerleştirilmiştir.
Oksin, bitkilerde büyüme ve gelişmeyi düzenleyen bir hormondur. Oksin, bitkinin tepe tomurcuğunda sentezlenir ve polar bir şekilde taşınır. Yani, oksin sadece bir yöne doğru hareket eder. Oksin, bitkinin alt bölümlerine tepe tomurcuğunun hemen altındaki taşıma bölgesiyle iletilir. Bu taşıma bölgesi, ksilem ve floem gibi iletici dokulardan oluşur. Oksin, ksilem ve floem hücrelerinin duvarlarındaki taşıyıcı proteinler aracılığıyla aktif olarak taşınır.
Verilen deneyde, aynı bitkiden üç taşıma bölgesi kesilerek çıkarılmıştır. Deneydeki 1 ve 3. uygulamalarda kullanılan taşıma bölgeleri, bitkideki konumunda; 2. uygulamada kullanılan ise ters konumda olacak şekilde, oksin içeren ve oksin içermeyen iki ağar bloku arasına yerleştirilmiştir. Aşağıdaki sorulara cevap vererek deneyin sonuçlarını açıklayacağım.
a) 1. uygulamanın sonunda gövde parçasının alt kısmındaki ağar blokun yapısında oksin hormonuna rastlanır mı? Gerekçesiyle açıklayınız.
Cevap:
Evet, 1. uygulamanın sonunda gövde parçasının alt kısmındaki ağar blokun yapısında oksin hormonuna rastlanır. Çünkü bu uygulamada, taşıma bölgesi bitkideki konumunda olduğu için oksinin polar taşınması devam eder. Oksin, tepe tomurcuğundan başlayarak aşağı doğru hareket eder ve gövde parçasının alt kısmındaki ağar bloğa ulaşır.
b) “2. uygulama sonunda oksin içermeyen ağar blokta bir süre sonra oksin hormonu tespit edilir.” görüşüne katılır mısınız? Gerekçesiyle açıklayınız.
Cevap:
Hayır, bu görüşe katılmam. Çünkü bu uygulamada, taşıma bölgesi ters konumda olduğu için oksinin polar taşınması bozulur. Oksin, tepe tomurcuğundan başlayarak aşağı doğru hareket etmek ister ancak ters çevrilmiş taşıma bölgesinde karşılaştığı taşıyıcı proteinler bunu engeller. Bu nedenle, oksin içermeyen ağar blokta bir süre sonra oksin hormonu tespit edilemez.
c) 2. uygulamada ağar bloklarının yer değiştirilseydi oksinin taşınması nasıl olurdu?
Cevap:
2. uygulamada ağar bloklarının yer değiştirilmesi durumunda, oksinin taşınması normal şekilde devam ederdi. Çünkü bu durumda, taşıma bölgesi ters konumda olmasına rağmen oksinin hareket yönü değişmezdi. Oksin, tepe tomurcuğundan başlayarak aşağı doğru hareket eder ve gövde parçasının alt kısmındaki ağar bloğa ulaşırdı.
ç) “3. uygulamanın sonunda oksin hormonu A yönünden B yönüne doğru taşınır.” görüşünü destekler misiniz? Gerekçesiyle açıklayınız.
Cevap:
