Bitki hareketleri ile ilgili aşağıdaki metni ve deneyi inceleyerek soruları cevaplayınız.
Bitkiler, diğer canlılarda olduğu gibi yaşamlarını devam ettirebilmek için çevrelerini tanımak ve algılamak zorundadır. Hayvanlar gibi yer değiştirme hareketi yapamazlar fakat kendi durumlarını değiştirebilirler. Bitki dokularında çeşitli çevre uyarılarının meydana getirdiği hareket; uyarıların algılanması, uyarının iletimi ve algılanan uyarıya fizyolojik cevabın verilmesi şeklinde gerçekleşir. Bitkiler tropizma ve nasti hareketleri ile durum değiştirir.
Bitkinin kimyasal maddelere yaklaşması veya kimyasal maddelerden uzaklaşmasını (kemotropizmayı) öğrencilerine kavratmak isteyen bir biyoloji öğretmeni aşağıdaki deneyi yapmıştır.
Biyoloji öğretmeni üç adet özdeş büyüklükte yaprak güzeli bitkisini numaralandırmıştır. 1 numaralı saksıyı kontrol grubu olarak belirlemiş ve oda şartlarına bırakmıştır. 2 numaralı saksıdaki toprağın bir tarafına derin bir şekilde kaya tuzunu gömerek tuzun yerini işaretlemiştir. 3 numaralı saksıdaki toprağın da bir tarafına derin bir şekilde gübreyi gömerek gübrenin yerini işaretlemiştir. Daha sonra bir ay boyunca bu bitkileri düzenli olarak sulamıştır.
Bir ay sonunda numaralandırılan bitki köklerinin yukarıda verilen görsellerdeki gibi olduğunu gözlemlemiştir.
1. Bitkilerin köklerinde görülen farklılıkların sebebini açıklayınız.
Cevap: 2 numaralı saksıda bulunan tuz, bitkinin gelişimi için zararlı olduğundan bitkinin kökü tuzun aksi yönünde büyüme göstermiştir. 3 numaralı saksıda bulunan gübre, bitki için yararlı maddeler içerdiğinden bitkinin kökü gübrenin bulunduğu yöne doğru büyüme göstermiştir.
2. Pozitif kemotropizma ve negatif kemotropizma nedir? Yapılan deneyde pozitif ve negatif kemotro- pizma görülmüş müdür? Kısaca açıklayınız.
Cevap:
Pozitif kemotropizma, bitkinin kimyasal maddelere yaklaşma şeklindeki yönelme hareketidir. Negatif kemotropizma ise, bitkinin kimyasal maddelerden uzaklaşma şeklindeki yönelme hareketidir. Yapılan deneyde, 2 numaralı saksıdaki bitkinin kökleri tuzdan uzaklaşmıştır. Bu, bitkinin tuzun zararlı etkisinden korunmak için negatif kemotropizma hareketi gösterdiğini gösterir. 3 numaralı saksıdaki bitkinin kökleri ise gübreye doğru yönelmiştir. Bu, bitkinin gübrenin sağladığı besin maddelerinden yararlanmak için pozitif kemotropizma hareketi gösterdiğini gösterir. 1 numaralı saksıdaki bitkinin kökleri ise herhangi bir yönelme göstermemiştir. Bu, bitkinin kontrol grubu olduğunu ve herhangi bir kimyasal uyaran almadığını gösterir.
