Aşağıdaki soruları ön bilgilerinizden faydalanarak cevaplayınız.
3. Bitkilerdeki diğer tropizma hareketlerini gözlemlemek için farklı deneyler tasarlanmış ve bu deneyler sonucunda bitkilerin aşağıdaki görsellerde görülen duruma dönüştüğü gözlenmiştir. Yapılan deneylerin hangi tropizma hareketlerini gösterdiğini belirtip açıklayınız.
Cevap:
A- FOTOTROPİZMA: Bitkilerin ışık uyaranına karşı gösterdiği yönelme hareketidir.
B- HAPTOTROPİZMA: Bitkilerin desteğe doğru yaptığı yönelim hareketidir.
C- GEOTROPİZMA: Bitkilerin yer çekimi etkisine karşı gösterdiği tropizma hareketidir.
Ç- HİDROTROPİZMA: Bitki köklerinin suya doğru yönelmesidir.
D- TRAVMATROPİZMA: Bitkilerin yaralanmaya bağlı olarak gösterdiği tepkidir.
4. Bir biyoloji öğretmeni öğrencilerine akşamsefası bitkisinin çiçeklerinin gündüz kapalı, gece açık durumda olduğunu; küstüm otu bitkisine dokunulduğunda bitkinin yapraklarının kapandığını; lalelerin ise yüksek sıcaklıkta açtığını, düşük sıcaklıkta kapandığını anlatmıştır.
a) Biyoloji öğretmeninin verdiği bu örnekler ile tropizma hareketleri arasında ne gibi farklılıklar vardır?
b) Öğretmenin verdiği örneklerin hangi nasti hareketini ifade ettiğini gerekçelendirerek açıklayınız.
Cevap:
Biyoloji öğretmeninin verdiği örnekler, bitkilerin çevresel uyaranlara gösterdiği nasti hareketleridir. Nasti hareketleri, bitki hücrelerindeki turgor basıncındaki değişimler sonucunda oluşur. Uyaranın yönüne bağlı olmayan bu hareketler, bitkinin bütün kısımlarıyla uyarana tepki vermesini sağlar. Tropizma hareketleri ise, bitkilerin uyaranın yönüne bağlı olarak gerçekleştirdiği yönelme hareketleridir. Tropizma hareketleri, oksin hormonunun etkisiyle organların asimetrik büyümesi sonucunda meydana gelir. Bu hareketler, uyaranın geldiği yöne doğru olursa pozitif tropizma, aksi yönde olursa negatif tropizma olarak adlandırılır.
Öğretmenin verdiği örnekler şöyle sınıflandırılabilir:
-
Akşamsefası bitkisinin çiçeklerinin gündüz kapalı, gece açık durumda olması fotonasti hareketidir. Fotonasti, ışık etkisiyle görülen nasti hareketleridir. Birçok bitki türünde ışık çiçeklerin açılmasını veya kapanmasını sağlar.
-
Küstüm otu bitkisine dokunulduğunda bitkinin yapraklarının kapanması sismonasti hareketidir. Sismonasti, bazı bitkilerde dokunma ve sarsıntı ile meydana gelen nasti hareketleridir. Küstüm otu bitkisi dokunulduğunda yapraklarında bulunan motor hücreleri su kaybeder ve yapraklar kapanır.
-
Lalelerin yüksek sıcaklıkta açılması, düşük sıcaklıkta kapanması termonasti hareketidir. Termonasti, sıcaklık değerlerindeki değişikliklerin neden olduğu nasti hareketleridir. Lale bitkisi belirli bir sıcaklık aralığında çiçek açar.
