Aşağıdaki metni okuyarak 4. soruyu cevaplayınız.
Bitkiler tarafından topraktan çok fazla miktarda alınan ve bitki dokusunda fazla miktarlarda bulunan besin elementlerine makro element, topraktan az miktarda alman ve bitkideki konsantrasyonları makro elementlere göre daha düşük olan besin elementlerine ise mikro element denir.
4. Alüminyum bitkide kullanılmayan tepkimelerde inhibitör (zehir) etkisi gösteren bir elementtir. Alüminyum makro element ya da mikro element gruplarına girebilir mi? Cevabınızı gerekçesiyle açıklayınız.
Cevap:
Bitkiler tarafından topraktan çok fazla miktarda alınan ve bitki dokusunda fazla miktarlarda bulunan besin elementlerine makro element, topraktan az miktarda alınan ve bitkideki konsantrasyonları makro elementlere göre daha düşük olan besin elementlerine ise mikro element denir.
Alüminyum bitkide kullanılmayan tepkimelerde inhibitör (zehir) etkisi gösteren bir elementtir. Alüminyum makro element ya da mikro element gruplarına giremez, çünkü bitki gelişimi için mutlaka gerekli olan 16 esas bitki besin elementi arasında yer almaz. Alüminyum, sadece bazen veya bazı bitkiler için gerekli olan elementlerden biridir. Alüminyumun bitkiler için faydalı olduğu durumlar çok nadirdir ve genellikle toksik etkisi vardır.
3. Yönerge
Yandaki görseli inceleyerek 5 ve 6. soruları cevaplandırınız.
5. Mikoriza mantarının verime etkisini göstermek amacıyla Yozgat Tarım İl Müdürlüğü personeli kontrolünde çiftçilerle beraber şeker pancarı tarlasının bir kısmına mikoriza mantarı ile kaplanmış şeker pancarı tohumları ekilmiştir. Geriye kalan kısmına ise normal tohum ile ekim yapılmıştır. Hasat dönemine gelindiğinde mikoriza mantarh pancarların daha iyi geliştiği görülmüş, yapılan hasatta da mikoriza mantarı uygulanmış kısımdan % 10 daha fazla ürün alınmıştır. Bu verimin sebeplerinin neler olduğunu belirtiniz.
Cevap:
Bu verimin sebepleri şunlardır:
-
Mikoriza mantarı nedir? Mikoriza mantarı, bitki kökleri ile simbiyotik ilişki kuran bir mantar türüdür. Bu ilişkide mantar, bitkinin su ve besin maddelerine ulaşmasını kolaylaştırırken, bitki de mantara karbon sağlar. Böylece her iki taraf da yarar görür.
-
Mikoriza mantarı ne işe yarar? Mikoriza mantarı, bitki kökünün alım gücünü 40 kat arttırabilir. Bitki kökünün hem içinde hem de dışında gelişen mantar iplikleri, dışarıdan içeriye su ve mineral geçmesini sağlar. Ayrıca içeriden dışarıya da organik madde geçmesine yardımcı olur. Bu sayede bitkinin büyümesi, gelişmesi, verimliliği ve dayanıklılığı artar.
-
Mikoriza mantarı şeker pancarında nasıl etki eder? Şeker pancarı, topraktan azot, fosfor, potasyum, kalsiyum, magnezyum gibi makro elementleri alarak büyür ve gelişir. Mikoriza mantarı, bu elementleri topraktan harekete geçirerek bitkiye transfer eder. Ayrıca bitkinin fotosentezini arttırarak şeker oranını yükseltir. Böylece mikoriza mantarı uygulanmış şeker pancarı, normal şeker pancarına göre daha fazla ve daha kaliteli ürün verir.
6. Toprak Ana Bilim Dalı Uzmanı Ümmühan Hanım, Konya yöresinde yetiştirilen kuru fasulyeden izole ettiği Rhizobium sp. bakterilerinin etkinliklerini belirlemek istemektedir. Konya yöresinde fasulye (Phaseolus vulgaris L) tarımının yapıldığı alanlarda bitki köklerinde nodül gözlenmiştir. Nodülde havanın serbest azotunu fasulye bitkisine yararlı hâle getiren ortak yaşam (simbiyosis) sistemi kuran Rhizobium sp. popülasyonu vardır. Ümmühan Hanım bu ittifak bakteriler sayesinde bölgedeki fasulye verimi, gübre kullanımı ve çevre kirliliği üzerine hangi sonuçları çıkarmıştır?
Cevap:
-
Rhizobium sp. bakterileri, fasulye bitkileri ile simbiyotik bir ilişki kurarak havanın serbest azotunu bitkiye yararlı hale getirirler. Bu sayede bitkilerin azot ihtiyacını karşılarlar ve kimyasal gübre kullanımını azaltırlar.
-
Kimyasal gübre kullanımının aşırı ve bilinçsiz yapılması, toprak kirliliğine, tuzlanmaya, ağır metal birikimine, besin maddesi dengesizliğine, mikroorganizma etkinliğinin bozulmasına, sularda ötrofikasyona ve nitrat birikimine, havada sera gazı salınımına ve insan sağlığına zarar veren etkilere neden olur.
-
Toprak kirliliği ile kimyasal gübre kullanımı arasında olumsuz bir ilişki vardır. Toprak kirliliği arttıkça, bitkilerin besin maddesi alımı azalır ve verim düşer. Bu da çiftçileri daha fazla gübre kullanmaya yönlendirir. Bu kısır döngüyü kırmak için organik gübreler, yeşil gübreler, kompostlar, biyolojik gübreler gibi alternatif yöntemler kullanılmalıdır.
Bu bilgiler ışığında, Ümmühan Hanım’ın çıkarmış olabileceği sonuçlar şunlar olabilir:
-
Rhizobium sp. bakterilerinin fasulye bitkilerine aşılanması, bölgedeki fasulye verimini artırabilir.
-
Rhizobium sp. bakterilerinin fasulye bitkilerine aşılanması, kimyasal gübre kullanımını ve dolayısıyla çevre kirliliğini azaltabilir.
-
Rhizobium sp. bakterilerinin fasulye bitkilerine aşılanması, toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini iyileştirebilir.
