Yunanistan’ın, İstanbul’da yaşayan Rumları, nüfus mübadelesi dışında tutmak istemesinin sebepleri şunlar olabilir:
-
İstanbul, Rumların tarihi ve dini açıdan önemli bir şehridir. İstanbul, Bizans İmparatorluğu’nun başkenti ve Ortodoks Hristiyanlığın merkezi olarak yüzyıllarca Rumların yaşadığı ve yönettiği bir şehir olmuştur. İstanbul’da, Rumların kültürel ve dini mirasını yansıtan pek çok kilise, manastır, okul, hastane ve vakıf bulunmaktadır. Özellikle Fener semtinde bulunan Fener Rum Patrikhanesi, Ortodoks Hristiyanlığın en yüksek otoritesi olarak kabul edilmektedir. Yunanistan, bu tarihi ve dini bağları korumak için İstanbul’daki Rumları mübadeleden muaf tutmak istemiştir.
-
İstanbul, Rumların ekonomik açıdan önemli bir şehridir. İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu’nun ticaret ve sanayi merkezi olarak Rumların ekonomik faaliyetlerine geniş imkanlar sunmuştur. İstanbul’daki Rumlar, bankacılık, sigortacılık, nakliyat, ticaret, basın ve yayın gibi pek çok alanda önemli roller oynamışlardır. İstanbul’daki Rumlar, ayrıca Osmanlı sarayı ve devleti ile yakın ilişkiler kurmuş ve devletin modernleşmesine katkıda bulunmuşlardır. Yunanistan, bu ekonomik çıkarları korumak için İstanbul’daki Rumları mübadeleden muaf tutmak istemiştir .
-
İstanbul, Rumların siyasi açıdan önemli bir şehridir. İstanbul, Osmanlı İmparatorluğu’nun başkenti olarak Rumların siyasi haklarını elde etmelerine ve savunmalarına olanak sağlamıştır. İstanbul’daki Rumlar, Osmanlı Meclis-i Mebusanı’nda temsil edilmiş ve Osmanlı Devleti’nin içişlerine dahil olmuşlardır. Ayrıca İstanbul’daki Rumlar, Yunanistan ile Osmanlı Devleti arasındaki ilişkilerde arabuluculuk yapmış ve Yunanistan’ın bağımsızlık mücadelesine destek vermişlerdir. Yunanistan, bu siyasi etkiyi korumak için İstanbul’daki Rumları mübadeleden muaf tutmak istemiştir .
Bu sebeplerle, Yunanistan’ın, İstanbul’da yaşayan Rumları, nüfus mübadelesi dışında tutmak istemesi anlaşılabilir bir durumdur. Ancak bu durum, Türkiye ile Yunanistan arasında zaman zaman gerilimlere neden olmuştur. Örneğin 1955 yılında yaşanan 6-7 Eylül Olaylarında İstanbul’daki Rumların malları tahrip edilmiş ve pek çok Rum Türkiye’yi terk etmek zorunda kalmıştır. Günümüzde ise İstanbul’daki Rum nüfusu oldukça azalmıştır.
