Mustafa Kemal’in cumhuriyetin ne anlama geldiğini ve Türk milleti için ne ifade ettiğini anlamakla mümkündür. Mustafa Kemal, cumhuriyeti, Türk milletinin kendi kaderini tayin etmesi, ulusal egemenlik ve bağımsızlık ilkesine dayanan, çağdaş ve demokratik bir devlet şekli olarak görmüştür. Cumhuriyet, aynı zamanda, Türk milletinin Kurtuluş Savaşı’nda verdiği mücadelenin sonucu ve ödülüdür. Mustafa Kemal, cumhuriyeti kurmakla, Türk milletine olan güvenini ve sevgisini göstermiş, milletin kendisine duyduğu saygı ve sevgiyi de kazanmıştır.
Mustafa Kemal, cumhuriyetin kurulmasından sonra da cumhuriyeti yüceltmek ve devam ettirmek için çeşitli inkılaplar yapmıştır. Bu inkılaplar, Türkiye’nin toplumsal, siyasal, ekonomik ve kültürel alanda gelişmesini ve modernleşmesini sağlamıştır. Mustafa Kemal, bu inkılapları yaparken de hep cumhuriyetin ruhuna uygun hareket etmiş, halkın desteğini almış ve halkın yararını gözetmiştir. Mustafa Kemal’in cumhuriyete verdiği değer, onun şu sözlerinde de açıkça görülmektedir:
-
“Cumhuriyet rejimi demek demokrasi sistemi ile devlet şekli demektir. Bu iki kavram birbirinden ayrılamaz.”
-
“Cumhuriyet fazilettir. Cumhuriyet faziletli insanların rejimidir.”
-
“Cumhuriyet sizden fikri hür, vicdanı hür, irfanı hür nesiller ister.”
-
“Cumhuriyeti biz kurduk; onu yükseltecek ve yaşatacak olan sizlersiniz.”
Bu sözlerden de anlaşıldığı gibi, Mustafa Kemal’in en fazla değer verdiği inkılap neden cumhuriyettir; çünkü cumhuriyet, onun Türk milletine armağan ettiği en büyük eserdir. Cumhuriyet, Türk milletinin tarihinde yeni bir dönem açmış, Türkiye’yi çağdaş uygarlık düzeyine ulaştırmış ve Türk milletinin geleceğini aydınlatmıştır.
