Mani, Türk halk şiirinin en kısa ve en güzel biçimlerinden biridir. Mani, tek dörtlük ve yedili hece ölçüsüyle yazılan, kafiye şemasının aaxa şeklinde olmasıyla tanınır. Maniler, genellikle doğa, aşk, hayat gibi konuları işler ve duyguları ifade eder.
Manilerin dört çeşidi vardır: Düz, Kesik, Yedekli ve Karşılıklı. Düz manilerde ilk mısra konuya giriş yapar, ikinci mısra ise sonuç veya yorumtur. Kesik manilerde ilk mısra konuya giriş yapar, ikinci mısra ise bir soru veya dilek bildirir. Yedekli manilerde ilk mısra konuya giriş yapar, ikinci mısra ise bir tezat veya ironi içerir. Karşılıklı manilerde ilk mısra konuya giriş yapar, ikinci mısra ise bir karşıtlık veya zıtlık içerir.
Mani Örnekleri:
Gelince yaz
Olmaz ayaz
Ne olursun
Bir mektup yaz.
Nar tanesi
Nur tanesi
Sen gönlümün
Bir tanesi.
Ah ey felek
Yandı yürek
Çare nedir
Çekmek gerek.
Beş Heceli Maniler
Elinde makas
Kırparım kırpmaz
Şu gavurun kızı
Benden de korkmaz.
Çaldığı sazdır
Ettiği azdır
Ne kadar sevsem
Yine de azdır.
Sekiz Heceli Maniler
Rüzgar eser dal sallanır
Güzeli seven ballanır
Benim yarim orta karar
Ne allanır, ne pullanır.
Evlerinin önü kaya
Kayadan bakarlar aya
Yarim binmiş de geliyor
Kuyruğu kınalı taya.
Sarı çiğdem yaz getirir
Mor menekşe gül getirir
Gurbet elde ölüm yitim
İhtiyarlık tez getirir.
On Bir Heceli Maniler
Çıktım da talime kar diyemedim
Yakasız gömleğe dar diyemedim.
Azrail gelmiş ki canım ala
Sılada sevdiğim var diyemedim.
Yeşil bülbül dal üstünde ötmesin
Sılayı görmeden vadem yetmesin
Anamı görmeden eğer ölürsem
Dalda yaprak yolda çimen bitmesin.
Mektup yolla mektuplara inanam
Sen uykuda ben uykudan uyanam
Bir yanım ayrılık bir yanım ölüm
Demir miyim bu dertlere dayanam
